De basiliek van het Santuari de Lluc, gebouwd tussen 1622 en 1691. Foto: H. Zell, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)
Het Santuari de Lluc ligt midden in de Serra de Tramuntana en is al eeuwenlang het belangrijkste bedevaartsoord van Mallorca, rond een zwart Mariabeeld dat volgens de legende in de dertiende eeuw tussen de rotsen werd gevonden. Vandaag is Lluc veel meer dan een kerk: er zit een koorschool die al bijna vijfhonderd jaar zingt, een basiliek met een kruisweg naar een idee van Gaudí, een botanische tuin, een museum en een oude pelgrimsherberg waar je zelf kunt overnachten. Vanaf het plein vertrekken bovendien een paar van de mooiste wandelingen van het eiland. Met de auto kom je er via de Ma-10 of de weg vanaf Inca, en zonder auto met een streekbus of, van eind maart tot eind oktober, de seizoensbus richting Pollença.
De legende en de zwarte madonna van Lluc
Het verhaal dat Bob als kind al hoorde: kort na de christelijke verovering van Mallorca in 1229 zou een herdersjongen tussen de rotsen van het toenmalige woud van Lluc een stenen Mariabeeld hebben gevonden. Telkens als de vondst naar de dichtstbijzijnde kerk werd gebracht, dook ze volgens de overlevering op miraculeuze wijze weer op de vindplaats op, alsof de Maagd zelf koos waar ze wilde blijven. Op die plek staat sindsdien het heiligdom. In 1317 kreeg de nederzetting van de Orde van Sint-Jan van Jeruzalem toestemming voor een eenvoudige herberg met onderdak voor pelgrims, en in 1456 keurde paus Callixtus III de oprichting van een collegiale kerk met vijf priesters goed, onder leiding van ridder Tomàs i Tomàs.
Het beeld zelf, de Mare de Déu de Lluc, is beschilderde plaatselijke zandsteen uit de dertiende of veertiende eeuw en staat, draaibaar in haar nis, achter het hoofdaltaar. Mallorquijnen noemen haar liefkozend La Moreneta, de donkere, net als het bekendere Mariabeeld van Montserrat. Op 10 augustus 1884 kroonde bisschop Mateu Jaume het beeld namens paus Leo XIII voor twaalfduizend pelgrims en werd de Mare de Déu de Lluc uitgeroepen tot koningin en patrones van Mallorca, een status die je vandaag nog terugziet in de wapenschilden van de drieënvijftig Mallorquijnse gemeenten die in de basiliek hangen. Haar feestdag is 12 september. In 1707 kreeg de kapel bovendien de titel Koninklijke Kapel van aartshertog Karel van Oostenrijk, en in 1962 verhief paus Johannes XXIII de kerk tot kleine basiliek.
Huurauto op Mallorca regelen
Op Mallorca rijd je al snel de bergweg naar Sa Calobra of Sóller op, met haarspeldbochten en krappe passeerplekken waar een spiegel zo geraakt is. Bij een all-inprijs zit dat risico er al in, en je haalt de auto op bij Palma (PMI).
Vraag naar huurauto’s per maand. In juli en augustus is de vloot het eerst weg en liggen de prijzen het hoogst.
Dit is een affiliatelink. Huur je via ons, dan krijgen wij een kleine vergoeding; jij betaalt hetzelfde.
Els Blauets: het koor dat al bijna vijf eeuwen zingt
Wie ’s ochtends op tijd is, hoort in de basiliek het koor van Els Blauets, genoemd naar de blauwe koorhemden die de jongens dragen. Paus Clemens VII keurde in 1531 de statuten goed voor een koorschool waar kinderen naast gregoriaans en polyfone muziek ook grammatica en catechismus kregen, en daarmee is de Escolania de Lluc een van de oudste nog actieve jongenskoren van Europa en het oudste van de Balearen. Het koor is vooral beroemd om het Cant de la Sibil·la met kerstavond, het eeuwenoude gezongen visioen van het laatste oordeel dat UNESCO in 2010 op de lijst van immaterieel werelderfgoed zette voor heel Mallorca; in Lluc wordt het al generaties lang in dezelfde traditie doorgegeven.
Rond de kroning van 1884 groeide Lluc verder uit: in 1891 namen de Missionarissen van de Heilige Harten het beheer over van bisschop Pere-Joan Campins, die van 1898 tot 1915 bisschop van Mallorca was en aan het begin van de twintigste eeuw ook de grote verbouwing van het interieur liet uitvoeren. Die vernieuwde binnenkant, ontworpen in barokke stijl in samenspraak met Antoni Gaudí, werd op 17 juli 1914 door Campins zelf ingewijd.
De basiliek, de kruisweg van Gaudí en de botanische tuin
De huidige basiliek, met één schip, drie kapellen aan elke kant, een tongewelf en een koepel, werd in 1622 begonnen en pas in 1691 voltooid met de gevel: bijna zeventig jaar bouwen aan één renaissancekerk. Het hoofdaltaarstuk werd in de zeventiende eeuw geschilderd door meester Jaume Blanquer. Vlak bij de ingang toont het kleine museum, sinds 1952 ondergebracht in acht zalen, meer dan duizend voorwerpen uit de eigen collectie van de missionarissen, van archeologie tot devotionalia; de website van het heiligdom noemt daarbij nog altijd 4 euro entree als peildatum 2011, dus vraag de actuele prijs aan de balie.
Boven op de heuvel achter het klooster ligt de Pujol dels Misteris, ook wel de Camí dels Misteris del Rosari, de kruisweg van Lluc. Rond 1909 liet bisschop Campins hier, naar een idee van Antoni Gaudí zelf, een pad met vijf stenen monumenten aanleggen op de plek waar het Mariabeeld zou zijn gevonden. De architecten Joan Rubió, vaak Gaudí’s trouwste medewerker genoemd, en Guillem Reynés tekenden de bouwwerken, terwijl beeldhouwer Josep Llimona de vijftien bronzen reliëfs maakte die de blijde, droevige en glorierijke geheimen van de rozenkrans verbeelden. Rubió en Reynés werkten in dezelfde jaren ook aan de restauratie van de kathedraal van Palma, samen met Gaudí. Het geheel was rond 1913 klaar en eindigt boven op de heuvel bij een groot kruis met uitzicht over de vallei van Lluc; reken op twintig tot dertig minuten voor de wandeling ernaartoe en terug.
Aan de andere kant van het complex ligt de Jardí Botànic, in 1956 aangelegd voor de eigen kloostergemeenschap en tussen 1993 en 2001 flink uitgebreid onder leiding van broeder Macià Ripoll. Op ongeveer tweehonderd soorten na is alles hier inheems of typisch Mallorquijns: wilde en endemische planten, aromatische en geneeskrachtige kruiden, oude fruitbomenrassen van de berghoeves en een arboretum met bomen van het Iberisch schiereiland, met een monument uit 2009 voor botanicus pater Francesc Bonafé. De tuin is gratis te bezoeken, een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld, en hij is open van 10.00 tot 13.00 uur en van 15.00 tot 18.00 uur.
Wandelen vanaf Lluc: de GR221 en de oude pelgrimspaden
Lluc ligt op een kruispunt van wandelroutes. Etappe 7 van de GR221, de Ruta de Pedra en Sec, komt vanuit de berghut van Tossals Verds na 15,1 kilometer en zo’n vijfenhalf uur klimmen aan bij refugi Son Amer, dat uitkijkt over de vallei van Lluc, en etappe 8 vertrekt daar verder naar Pont Romà bij Pollença. Een bed in de slaapzaal van Son Amer kost er volgens de tarieven van de Consell de Mallorca 14 euro, met ontbijt en diner erbij 29 euro; reserveren doe je vooraf via de Consell.
Wie liever een dagtocht maakt, kan de klassieke Camí Vell dels Pelegrins vanuit Caimari lopen, een tocht van ongeveer twee uur langs zeven stenen kruisen uit de veertiende eeuw die de zeven vreugden van Maria voorstellen. Korter is de Cometa des Morts, minder dan een uur langs een prehistorische grafheuvel uit de brons- of ijzertijd en oude houtskoolovens. Avontuurlijker is de route rond de Puig Roig, en de oude verbindingsweg tussen Lluc en Pollença, voorloper van de huidige Ma-10, is nog altijd te belopen voor wie de geschiedenis van het pad wil volgen. Vanaf Lluc is het bovendien niet ver naar het begin van de tocht door de Torrent de Pareis naar Sa Calobra, de beroemde kloofwandeling die alleen bij droog weer en het liefst met een gids te doen is.
Van eind maart tot eind oktober stopt bij Lluc ook de seizoensbus 231, die van Port de Sóller via het stuwmeer van Cúber en Escorca naar Pont Romà, Pollença en Port de Pollença rijdt, ideaal om een eindje te wandelen en met de bus terug te komen. Combineer een bezoek gerust met Sóller aan de ene kant van de Ma-10 of Pollença aan de andere kant.
Overnachten in de oude cellen van de hostatgeria
Wat weinig bezoekers weten: je kunt in het Santuari de Lluc gewoon blijven slapen. De hostatgeria, ook wel Els Porxets genoemd en sinds 1982 een beschermd cultureel monument, herbergt tegenwoordig eenentachtig kamers en negenendertig appartementen met kitchenette, allemaal met eigen badkamer, verwarming en tv. Je kiest tussen een kamer met uitzicht op de bergen, met de geur van het platteland bij zonsopgang, of een kamer aan de rustige binnenplaats. Prijzen verschillen per seizoen en kamertype en staan niet vast op de website, dus check ze bij het boeken via lluc.net of telefonisch op +34 971 871 525. Wie hier overnacht, heeft ’s avonds en ’s ochtends vroeg het hele complex, inclusief de basiliek en de tuin, vrijwel voor zichzelf, ruim voordat de dagjesmensen arriveren.
Met de auto over de Ma-10, parkeren en de bus zonder auto
De meeste bezoekers komen vanuit Palma: over de snelweg richting Inca, en vandaar via Selva en Caimari de Ma-2130 op, die na de klim over de Coll de sa Batalla bij Lluc uitkomt op de Ma-10, de weg die de hele Serra de Tramuntana doorkruist tussen Sóller en Pollença. Zonder file en zonder pauzes is dat vanaf Palma ongeveer 49 kilometer en ruim drie kwartier rijden. Kom je van de andere kant, dan is het vanaf Sóller ongeveer 35 kilometer en drie kwartier over de Ma-10 langs het stuwmeer van Cúber, en vanaf Pollença, over de Coll de Femenia, ongeveer 20 kilometer en een half uur. Vanaf Lluc loopt de Ma-10 verder naar het afslag naar Sa Calobra, zo’n 24 kilometer en een half uur verderop over de beroemde bergweg. Voor de hele route is een huurauto verreweg het praktischt, want een deel van deze wegen is met het openbaar vervoer niet of nauwelijks te combineren op één dag.
Er is bij het klooster één parkeerterrein, beheerd door de gemeente Escorca als onderdeel van hetzelfde betaalsysteem dat ook bij Sa Calobra en Cala Tuent geldt. De automaat rekent op dit moment 8 euro per dag, ongeacht hoe lang je blijft staan, met de eerste vijftien minuten gratis; een verlaagd tarief voor inwoners van Escorca is er wel, maar dat vraag je apart aan bij het informatiepunt, niet bij de automaat zelf. Een alternatief is er niet: dit is de enige parkeerplaats in de directe omgeving van het heiligdom.
Zonder auto kom je met TIB-lijn 330, die Lluc via Caimari en Selva verbindt met het station van Inca; sinds de trein het traject Inca-Palma zelf al bedient, rijdt deze lijn niet meer door naar Palma, dus je combineert de trein naar Inca met een beperkt aantal ritten van lijn 330, in het weekend doorgaans iets vaker dan doordeweeks. Check de actuele tijden altijd op tib.org, want die wijzigen per seizoen. Wie liever een keer per jaar te voet komt, sluit aan bij de Marxa des Pla a Lluc a peu, de nachtelijke pelgrimstocht die elk eerste weekend van augustus vanaf 23.00 uur vanuit Palma naar het heiligdom loopt, een traditie die in Mallorca bijna iedereen kent.
Geen creditcard op zak?
De borg wordt normaal geblokkeerd op een creditcard die op naam van de hoofdbestuurder staat. Sunny Cars heeft daarvoor de Geen Waarborg-service, waarbij zij de borg garanderen in plaats van jij. Op sommige bestemmingen mag de borg ook met een geschikte debitcard of contant; controleer dat altijd bij de boeking.
Voorwaarden bekijken bij Sunny Cars
Dit is een affiliatelink. Huur je via ons, dan krijgen wij een kleine vergoeding; jij betaalt hetzelfde.
Veelgestelde vragen over het Santuari de Lluc
Hoe oud is het Santuari de Lluc?
Het heiligdom dateert uit de dertiende eeuw, kort na de christelijke verovering van Mallorca in 1229. De collegiale kerk werd in 1456 goedgekeurd door paus Callixtus III en de huidige basiliek werd tussen 1622 en 1691 gebouwd.
Wie zijn de Blauets van Lluc?
De Blauets zijn de jongens van de koorschool van Lluc, genoemd naar hun blauwe koorhemden. De school werd in 1531 goedgekeurd door paus Clemens VII en is daarmee een van de oudste nog actieve jongenskoren van Europa.
Kun je overnachten in het klooster van Lluc?
Ja, in de hostatgeria, met eenentachtig kamers en negenendertig appartementen met kitchenette, allemaal met eigen badkamer. Boeken kan via lluc.net; prijzen verschillen per seizoen en kamertype.
Wat kost parkeren bij het Santuari de Lluc?
De parkeerautomaat bij het klooster rekent op dit moment 8 euro per dag, ongeacht de duur van je bezoek, met de eerste vijftien minuten gratis. Het is de enige parkeerplaats in de omgeving.
Hoe kom je zonder auto naar Lluc?
Met de trein naar Inca en daar TIB-lijn 330 naar Lluc, of van eind maart tot eind oktober met de seizoensbus 231 tussen Port de Sóller en Pollença, die ook bij Lluc stopt.
Welke wandelingen beginnen bij Lluc?
Etappe 7 en 8 van de GR221 via refugi Son Amer, de Camí Vell dels Pelegrins vanuit Caimari, de korte Cometa des Morts, een route rond de Puig Roig en, verderop, de kloofwandeling van de Torrent de Pareis naar Sa Calobra.
Is de kruisweg van Lluc echt door Gaudí ontworpen?
De Pujol dels Misteris ontstond rond 1909 naar een idee van Antoni Gaudí zelf. De architecten Joan Rubió en Guillem Reynés tekenden de vijf monumenten en beeldhouwer Josep Llimona maakte de bronzen reliëfs.
Bronnen
Santuari de Lluc: geschiedenis, geschiedenis (lluc.net), basiliek, museum, botanische tuin, Pujol dels Misteris, wandelroutes en hostatgeria (geraadpleegd 18 september 2026). Wikipedia: Santuari de Lluc (EN) en Santuari de Lluc (CA). Wikimedia Commons: Pujol dels Misteris. Consell de Mallorca, Camins de Pedra: GR221 en refugis en tarieven. Ajuntament d’Escorca: ordenança ORA (parkeren). TIB: lijn 330. Coördinaten: Nominatim/OpenStreetMap; rijtijden: OSRM, afgerond en zonder file.
