Wie het rumoer van de clubs en de drukke zuidkust achter zich wil laten, rijdt naar het noorden en belandt vroeg of laat in Sant Joan de Labritja. Het is een van die dorpen waar je bijna langsrijdt zonder het te merken, een enkele straat met witte huizen tegen een groene helling, een kerk die boven de daken uitsteekt en een handvol cafés waar de tijd trager lijkt te lopen. Toch is dit dorp de hoofdplaats van de hele noordelijke gemeente, het bestuurlijke en spirituele hart van het groenste, meest ongerepte deel van Ibiza. Wie hier komt, ontdekt het eiland dat lang voor de dj’s en de discotheken al bestond, een landschap van pijnbomen, terrassen met olijfbomen en verscholen baaien waar hippies in de jaren zestig hun rust vonden. Sant Joan is klein, dat wel, maar het opent de deur naar een van de mooiste en rustigste hoeken van de Balearen.
Het slaperige hart van het groene noorden
Sant Joan de Labritja is niet alleen een dorp maar ook de naam van de gemeente die zich over het volledige noorden van Ibiza uitstrekt. Het is de minst dichtbevolkte gemeente van het eiland, met iets meer dan zevenduizend inwoners verspreid over een uitgestrekt en overwegend landelijk gebied. Waar het zuiden zich vult met resorts en het uitgaansleven, bleef het noorden agrarisch en dunbevolkt, en juist dat verklaart de aparte sfeer. Hier vind je heuvels bedekt met dennen, terrassen met vijgen- en amandelbomen, en een kustlijn van steile kliffen die af en toe onderbroken wordt door een verscholen inham.
Lange tijd, en zeker gedurende een groot deel van de twintigste eeuw, stond het dorp bekend onder zijn Spaanse naam San Juan Bautista. Pas na de oprichting van de autonome regio van de Balearen in 1981, waarbij het Catalaans de officiële taal werd, keerden de plaatsnamen terug naar hun Catalaanse vorm en werd het opnieuw Sant Joan de Labritja. Die dubbele naam hoor je op het eiland nog altijd, ouderen spreken soms nog van San Juan, en op sommige wegwijzers duiken beide vormen op. Het is een klein detail dat iets vertelt over de geschiedenis van Ibiza, een eiland dat zijn eigen taal en gebruiken lang koesterde ver van de blikken van bezoekers.
Het witte kerkje en het dorpscentrum
Het middelpunt van Sant Joan is zonder twijfel het witgekalkte kerkje dat als een baken boven de daken uitsteekt. De kerk stamt uit de achttiende eeuw en werd gebouwd naast een kleine kapel die enkele jaren eerder was opgericht door een grootgrondbezitter uit de streek, die op die manier meer mensen naar zijn landerijen wilde lokken om ze te bewerken. Het is een eenvoudig maar krachtig gebouw, met dikke witte muren, een klokkentoren en een sober voorplein, precies de bescheiden schoonheid die de Ibicenco kerken zo kenmerkend maakt. Van binnen is het koel en stil, en van buiten vormt het samen met de omringende witte huizen een plaatje dat je op menig ansichtkaart terugziet.
Het dorpscentrum zelf is nauwelijks meer dan een straat, met een klein gemeentehuis, een paar winkeltjes en een handvol terrassen waar het aangenaam vertoeven is. Toch heeft die eenvoud iets ontwapenends. Je ziet hier boeren op leeftijd hun boodschappen doen, kunstenaars die zich in de omgeving hebben gevestigd, en een enkele reiziger die op zoek is naar het andere Ibiza. Er is geen haast, geen drukte, en dat is precies de charme. Wie even wil ontsnappen aan de branie van Ibiza Stad of San Antonio vindt hier een tegengif dat oprecht en ongekunsteld aanvoelt.
Bohémien en agrarisch tegelijk
De ziel van Sant Joan is een merkwaardig maar harmonieus mengsel van boerenland en bohème. Dit deel van Ibiza trok in de jaren zestig en zeventig kunstenaars, muzikanten en vrijdenkers aan die op zoek waren naar een eenvoudiger bestaan, weg van de conventies. Velen van hen bleven, en hun aanwezigheid kleurt het dorp en de omliggende gehuchten tot op de dag van vandaag. Je merkt het aan de kleine galerietjes, de handgemaakte sieraden, de muziek die uit een cafédeur klinkt en de rustige, verdraagzame sfeer die over de hele streek hangt.
Tegelijk is het noorden nog altijd het meest agrarische deel van het eiland. Rond het dorp liggen boerderijen en velden, en de seizoenen bepalen er nog steeds het ritme. In het voorjaar bloeien de amandelbomen, in de zomer geuren de vijgen en in het najaar wordt geoogst. Die combinatie van aardse landbouw en artistieke vrijheid geeft Sant Joan een karakter dat je nergens anders op Ibiza in deze vorm terugvindt. Het is niet toevallig dat wie het authentieke eiland zoekt, steevast naar het noorden wordt verwezen.
De zondagsmarkt van Sant Joan
Op zondag ondergaat het slaperige dorp een verrassende gedaanteverwisseling. Dan strijkt de bekende hippiemarkt neer, meestal van tien uur in de ochtend tot een uur of vier in de middag, en verandert de rustige straat rond de kerk in een levendig geheel van kraampjes en muziek. Handgemaakte spullen, biologische producten, sieraden, kleding en kunst wisselen er van eigenaar, en tussen de kraampjes door klinkt vaak livemuziek. Het is een gemoedelijke markt, kleiner en ingetogener dan de grote hippiemarkten van Las Dalias en Punta Arabí, maar juist daardoor voor veel bezoekers aangenamer.
De zondagsmarkt is meer dan een plek om iets te kopen. Het is een ontmoetingsplaats waar locals en reizigers elkaar treffen, waar je een koffie drinkt op een terras terwijl de muziek speelt, en waar de bohémien traditie van het noorden nog altijd voelbaar is. Wie het echte Ibiza wil proeven, zonder de commerciële glans van de kust, doet er goed aan een zondagochtend voor Sant Joan vrij te houden. De sfeer is er ongedwongen en de omgeving zo groen dat je bijna vergeet dat je op hetzelfde eiland als de superclubs bent.
Eten en drinken in en rond het dorp
Voor zo’n klein dorp eet je in Sant Joan verrassend goed. Rond het plein en langs de doorgaande weg vind je een paar warme, informele eetgelegenheden waar de keuken eerlijk en lokaal is. Denk aan visgerechten, lamsvlees, groenten van het land en de traditionele Ibicenco gerechten die je aan de toeristische kust minder snel tegenkomt. De cafés rond de kerk zijn de plek om de dag te beginnen met een koffie of te eindigen met een glas wijn terwijl de zon achter de heuvels zakt.
Wie verder de omgeving in trekt, ontdekt dat het noorden een schat aan kleine restaurants en strandtentjes herbergt, vaak op de mooiste plekken. Aan de baaien staan visrestaurantjes waar de vangst van de dag op tafel komt, en in de gehuchten rond het dorp tref je boerderijen die zijn omgetoverd tot sfeervolle eetadressen. Het is een streek waar de maaltijd nog een gebeurtenis is, zonder haast genoten. Reserveren in het hoogseizoen is geen overbodige luxe, want de betere adressen zijn ook bij Ibiza-kenners geliefd.
De stranden en natuur in de buurt
De grootste rijkdom van Sant Joan ligt buiten het dorp, aan de kust en in de natuur eromheen. De gemeente omvat enkele van de mooiste baaien van het eiland, en juist doordat het noorden dunbevolkt bleef, voelen ze verrassend rustig aan. Het bekendste voorbeeld is Benirràs, een halvemaanvormige baai waar aan de horizon de opvallende rotspunt Es Cap Bernat uit zee steekt. Deze baai werd wereldberoemd door de trommelaars die er sinds de jaren zeventig samenkomen om de zonsondergang met muziek te vieren. Wat spontaan begon, groeide uit tot een ritueel dat duizenden bezoekers trok, al gelden er tegenwoordig beperkingen op zondag, waardoor de trommels vooral op de andere avonden van de week klinken.
Niet ver van Benirràs ligt Cala Xarraca, een gouden inham met helder water die geliefd is bij wie komt snorkelen, en waar de natuurlijke klei in de omgeving als een gratis modderbad wordt gebruikt. Verder naar het noorden strekt zich Portinatx uit, het meest noordelijke punt van het eiland, met drie familievriendelijke stranden en de indrukwekkende vuurtoren Punta des Moscarter, de hoogste van de Balearen. Aan de oostkant van de gemeente ligt de diepe, groene baai van Cala Sant Vicent, ingeklemd tussen beboste hellingen. Samen vormen deze plekken een kustlijn die tot de mooiste en rustigste van Ibiza behoort.
De sfeer en wanneer te gaan
De sfeer in Sant Joan is er een van rust en traagheid, van een eiland dat zijn oorspronkelijke gezicht bewaard heeft. Hier draait het niet om zien en gezien worden, maar om de natuur, de eenvoud en de stilte. Dat maakt het dorp bijzonder geschikt voor wie op zoek is naar ontspanning en authenticiteit, en minder voor wie de bruisende nachten van het zuiden zoekt. Het noorden is het Ibiza van de wandelaars, de kunstenaars en de rustzoekers.
De beste tijd om te komen hangt af van wat je zoekt. In de late lente, wanneer het landschap groen is en de amandelbloesem net achter de rug ligt, is het aangenaam warm en nog rustig. De vroege zomer en de nazomer, in juni en september, combineren warm zeewater met minder drukte, en zijn ideaal voor de stranden. Juli en augustus zijn warmer en levendiger, maar zelfs dan blijft het noorden een stuk rustiger dan de rest van het eiland. In het voor- en naseizoen zijn sommige strandtentjes gesloten, maar het dorp zelf en de zondagsmarkt blijven het hele jaar door een bezoek waard.
Bereikbaarheid en parkeren
Sant Joan ligt in het binnenland van het noorden, ongeveer een half uur rijden van zowel Ibiza Stad als de luchthaven. De weg erheen slingert door een groen landschap van heuvels en dennenbossen, en de rit alleen al is een genot. Openbaar vervoer naar dit deel van het eiland is beperkt, met slechts enkele busverbindingen per dag, dus veruit de handigste manier om de streek te ontdekken is met een eigen vervoermiddel. Wie de vrijheid wil om van de ene verscholen baai naar de andere te rijden, doet er goed aan een auto te huren op Ibiza.
In het dorp zelf is parkeren doorgaans geen probleem, behalve op zondag tijdens de markt, wanneer het aanzienlijk drukker wordt en je iets verder van het centrum een plek moet zoeken. Bij de stranden in de omgeving is de situatie wisselend. Op populaire plekken als Benirràs en Portinatx kan het in het hoogseizoen lastig zijn een plek te vinden, en het loont dan om vroeg te komen of juist later op de middag. Wie het rustig aan doet en de drukte mijdt, ontdekt dat het noorden zich het gemakkelijkst laat verkennen buiten de spits van de dag.
In de buurt
Sant Joan vormt een uitstekende uitvalsbasis voor het hele noorden van het eiland. Het naburige Sant Miquel de Balansat ligt op korte afstand en biedt een vergelijkbaar wit kerkdorp met een fraaie ligging op een heuvel. Aan de noordoostkust liggen kleinere en minder bekende baaien zoals Cala den Serra en Es Figueral, die de rust van het noorden nog eens onderstrepen. Wie meer leven zoekt, rijdt in ongeveer een half uur naar Santa Eulalia aan de oostkust, met zijn boulevard, restaurants en jachthaven. Zo combineer je vanuit Sant Joan de stilte van het binnenland met de levendigheid van de kustplaatsen, en krijg je een compleet beeld van wat dit deel van Ibiza te bieden heeft.
Op de kaart
Veelgestelde vragen
Waar ligt Sant Joan de Labritja precies?
Sant Joan de Labritja ligt in het binnenland van het noorden van Ibiza, ongeveer een half uur rijden van Ibiza Stad en de luchthaven. Het is het hoofddorp van de gelijknamige gemeente, die het volledige noordelijke deel van het eiland beslaat.
Wat is er te doen in Sant Joan?
Het dorp zelf draait om het witte achttiende-eeuwse kerkje, de gezellige cafés rond het plein en vooral de zondagsmarkt. Daarnaast is het een ideale uitvalsbasis voor de noordelijke stranden en de natuur eromheen.
Wanneer is de markt in Sant Joan?
De hippiemarkt vindt plaats op zondag, meestal van ongeveer tien uur in de ochtend tot een uur of vier in de middag. Je vindt er handgemaakte spullen, biologische producten, sieraden, kleding en kunst, vaak begeleid door livemuziek.
Waarom is het noorden van Ibiza zo rustig?
Het noorden bleef altijd het meest agrarische en dunbevolkte deel van het eiland. De grote resorts en het uitgaansleven concentreerden zich in het zuiden en westen, waardoor het noorden zijn groene, ongerepte karakter kon bewaren.
Kun je bij Benirràs nog de trommelaars zien?
Ja, maar met beperkingen. De beroemde zonsondergangtrommels klinken nog altijd bij Benirràs, al gelden er sinds enkele jaren restricties op zondag. Daardoor komen de trommelaars nu vooral op de andere avonden van de week samen, zeker in de zomermaanden.
Heette Sant Joan vroeger niet anders?
Klopt. Gedurende een groot deel van de twintigste eeuw stond het dorp bekend als San Juan Bautista, de Spaanse naam. Na 1981, toen het Catalaans de officiële taal van de Balearen werd, keerde de Catalaanse naam Sant Joan de Labritja terug.
Heb je een auto nodig om Sant Joan te bezoeken?
Het openbaar vervoer naar het noorden is beperkt tot enkele bussen per dag, dus een eigen vervoermiddel is veruit het handigst. Zeker als je de verscholen baaien en gehuchten in de omgeving wilt ontdekken, is een auto onmisbaar.
Welke stranden liggen in de buurt?
De mooiste zijn Benirràs met zijn trommelaars, het gouden Cala Xarraca, de familievriendelijke baaien van Portinatx en de groene inham van Cala Sant Vicent. Ze behoren tot de rustigste en fraaiste stranden van heel Ibiza.
Sant Joan de Labritja is de perfecte plek om het andere gezicht van Ibiza te ontdekken, ver van de clubs en dicht bij de natuur. Vanuit dit witte dorp verken je moeiteloos Portinatx, Benirràs en het naburige Sant Miquel de Balansat, en wie het hele eiland en de rest van de Balearen wil leren kennen, vindt in het groene noorden een verrassend en ontspannen beginpunt.
Bronnen en fotocredit
De foto komt van Wikimedia Commons (CC). Achtergrondinformatie uit publieke bronnen en reisgidsen over de Balearen.
Lees ook: Amnesia Ibiza.
