Cala Xuclar, met de vissershuisjes tegen de rotswand en de zeegrotten langs de waterlijn. Foto: stavros1, CC BY 3.0 (Wikimedia Commons), uitsnede.
Er zijn stranden op Ibiza waar je naartoe gaat om gezien te worden, en er zijn stranden waar je juist even verdwijnt. Cala Xuclar hoort bij de tweede soort. Het is een kleine baai aan de noordkust, net ten westen van Portinatx, ingeklemd tussen rotswanden met pijnbos erboven. Aan beide kanten staan houten vissershuisjes, langs de waterlijn liggen zeegrotten en in het seizoen staat er een klein strandtentje waar je alleen met een reservering een tafel krijgt.
Wie wil zien hoe de kust van Ibiza eruitzag voordat het toerisme alles veranderde, vindt hier een van de laatste plekken waar dat nog gewoon zichtbaar is. Deze gids gaat over de baai en haar vissershuisjes, over het water en wat je er onder de oppervlakte ziet, over het strandtentje en hoe je daar een plek krijgt, en over de steile weg naar beneden.
Tussen Sant Joan en Portinatx
Cala Xuclar ligt in de gemeente Sant Joan de Labritja, ongeveer zes kilometer ten noorden van het dorp Sant Joan en zo’n twee kilometer ten westen van de badplaats Portinatx. De baai is klein genoeg om in één blik te overzien. Aan beide kanten lopen rotsige kliffen omhoog die bovenaan overgaan in pijnbos, en achterin komt een seizoensbeek uit, die in de winter water naar zee voert en in de zomer droogvalt.
Die beek verklaart de vorm van de baai: een smalle insnijding in de kust, beschut door rotsen, en daarmee een van de weinige plekken aan deze ruige noordkust waar je een boot veilig kunt aanleggen. Geen boulevard, geen rij ligbedden, alleen rotsen, bos en een strook grof zand met kiezels. De baai ligt bovendien in Es Amunts, het bergachtige, beschermde noorden van Ibiza, waar de natuur voorgaat op bebouwing.
De vissershuisjes, het hart van de baai
Wat Cala Xuclar bijzonder maakt, zijn de vissershuisjes aan beide kanten van de baai. Op Ibiza heten ze escars: eenvoudige hutten van steen en hout, met een houten helling die het water in loopt. Over die helling trokken de vissers hun llaüt, de traditionele houten boot van de Balearen, naar binnen als het stormde of als het seizoen voorbij was. Binnen borgen ze hun netten, fuiken en gereedschap op.
Je vindt escars in veel kleine baaien langs de kust van Ibiza, maar ze worden zeldzamer. Waar vroeger elke familie aan de kust een boot had, vissen nu nog maar weinig mensen op deze manier. Een deel van de huisjes in Cala Xuclar wordt nog gebruikt, andere staan er verlaten bij en verweren langzaam tot iets wat bijna mooier is dan toen ze nieuw waren. Loop er rustig langs, maar blijf van de hellingen en de deuren af: dit is privébezit en werkend erfgoed, geen decor. Wie dit soort huisjes op nog grotere schaal wil zien, kan verder naar het westen wandelen naar Es Portitxol, waar er rond één baai zo’n twee dozijn staan.
Het strand en het water
Laat je niet misleiden door foto’s met onwerkelijk blauw water: het strand zelf is geen zacht wit zand. Het is een mengsel van grof, geelbruin zand, kiezels en platte rotsbodem, met na een storm vaak een laag gedroogd zeegras langs de rand. Dat zeegras is geen vervuiling, daarover hieronder meer. Waterschoenen of stevige slippers zijn hier aan te raden, zeker als je langs de rotsen wilt zwemmen.
Waar het in Cala Xuclar echt om draait, is het water. Het is helder en loopt geleidelijk af, en aan beide zijden van de baai liggen rotsen waar het onder water leeft. De baai staat bekend als uitstekend om te snorkelen, met een rijke onderwaterwereld van vissen en planten. Langs de waterlijn liggen bovendien een paar kleine zeegrotten, die je bij kalme zee zwemmend kunt verkennen. Doe dat alleen als het water echt rustig is, want bij noordenwind staat er deining in de baai en wordt het rond de rotsen onvoorspelbaar.
Posidonia: het zeegras dat de baai helder houdt
Het bruine zeegras dat je na een storm op het strand ziet liggen, komt van posidonia, een zeegras dat alleen in de Middellandse Zee groeit. Op de bodem van baaien als deze vormt het uitgestrekte velden, en die velden zijn een belangrijke reden dat het water rond Ibiza zo helder is. Ze houden zand vast, filteren het water en zijn een kraamkamer voor vissen. De losgeslagen bladeren die op het strand aanspoelen, beschermen op hun beurt de kust tegen afslag.
Omdat posidonia heel langzaam groeit, is het kwetsbaar. Een anker dat over de bodem sleept, kan in een paar minuten kapotmaken wat er tientallen jaren over deed om te groeien. Daarom geldt op de Balearen sinds 2018 een decreet dat ankeren op posidoniavelden verbiedt. Voor jou als strandbezoeker betekent het vooral: laat de aangespoelde bladeren liggen, ook als ze er rommelig uitzien, en kom je per boot, gebruik dan een boei of anker op zand. Het is precies dit soort onzichtbare bescherming waardoor een baai als Cala Xuclar er na al die jaren nog zo helder bij ligt.
De chiringuito: klein, eenvoudig en alleen op reservering
In het seizoen staat er aan de baai een klein strandtentje, de Xiringuito Xuclar. Verwacht geen designbar: het is een eenvoudig terras met een paar tafels, maar de keuken staat bekend om verse vis en zeevruchten die verrassend verzorgd op tafel komen, zeker gezien de beperkte ruimte. Ibiza Spotlight noemt het een plek om de echte essentie van Ibiza te proeven, en raadt het vooral aan voor een lange lunch.
Het belangrijkste om te weten is dat je hier zonder reservering nauwelijks een kans maakt. Reserveren kan online via de reserveringspagina van het restaurant of telefonisch. In september toonde de reserveringspagina lunch van één tot half vier, en op een deel van de dagen ook diner van half acht tot tien uur. Houd je aan de tijd van je reservering, want de tafels zijn in shifts ingedeeld, en neem contant geld mee, want pinnen kan er volgens meerdere gidsen niet. Huisdieren zijn niet welkom. Buiten het seizoen is er aan de baai niets, dus neem dan zelf water en eten mee.
De weg naar beneden
De eenvoudigste route begint in Portinatx. Neem de weg EI-300 in de richting van Sant Joan en let na ongeveer 1,8 kilometer op het kleine bord naar Cala Xuclar. Daar begint een steil en hobbelig onverhard pad naar beneden, naar een heel klein parkeerterrein vlak bij de baai. Het adres van het strandtentje is Ctra. Portinatx km 26,4, wat je in je navigatie kunt gebruiken.
Rij het laatste stuk rustig, want het is steil en uitgesleten, en met een camper of een laag busje kun je er beter niet aan beginnen. In juli en augustus is de kleine parkeerplaats vaak voor het middaguur vol. Wie later komt, zet de auto soms een eind terug langs de weg en loopt het laatste stuk. Vanuit Ibiza-stad reken je op ongeveer drie kwartier rijden. Een huurauto is voor dit deel van het eiland bijna onmisbaar; lees daarover onze gids over auto huren op Ibiza.
Wanneer is het het mooist?
Mei, juni en september zijn de fijnste maanden. Het water is dan warm genoeg om lang in te blijven, de drukte valt mee en de parkeerplaats is nog te doen. In juli en augustus is de baai het levendigst, met het strandtentje op volle toeren, maar ook op zijn drukst. In de winter is Cala Xuclar verlaten en is er geen enkele voorziening, maar voor een wandeling langs de kliffen en de vissershuisjes is dat juist een prachtige tijd. Omdat de baai op het noorden ligt, is het water het helderst bij zuidelijke wind of windstilte. Hoe het weer per maand is, lees je in onze gids over het weer op Ibiza.
De noordkust verder verkennen
Cala Xuclar is een mooie start voor een dag langs de noordkust. Portinatx zelf heeft drie zandstranden en alle voorzieningen. Iets verder naar het westen ligt de rustige baai Cala Xarraca, en aan de andere kant van Portinatx het verscholen Cala d’en Serra, allebei in dezelfde ongepolijste sfeer. Wie daarna naar de oostkust doorrijdt, komt bij het lange strand van Es Figueral. Zo combineer je in één dag een kleine vissersbaai, een zandstrand en de mooiste stukken van Es Amunts.
Cala Xuclar op de kaart
Veelgestelde vragen over Cala Xuclar
Waar ligt Cala Xuclar?
Aan de noordkust van Ibiza, in de gemeente Sant Joan de Labritja, ongeveer zes kilometer ten noorden van het dorp Sant Joan en zo’n twee kilometer ten westen van Portinatx.
Hoe kom je bij Cala Xuclar?
Neem vanuit Portinatx de EI-300 richting Sant Joan en sla na ongeveer 1,8 kilometer af bij het kleine bord naar Cala Xuclar. Een steil, hobbelig onverhard pad leidt naar een klein parkeerterrein bij de baai.
Is Cala Xuclar een zandstrand?
Niet echt. Het strand bestaat uit grof zand, kiezels en platte rotsbodem. Het water is wel helder en geleidelijk aflopend. Waterschoenen zijn aan te raden.
Is Cala Xuclar goed om te snorkelen?
Ja. Langs de rotsen aan beide zijden van de baai is een rijke onderwaterwereld, en langs de waterlijn liggen kleine zeegrotten. Snorkel alleen bij kalme zee, want bij noordenwind staat er deining.
Wat zijn de huisjes aan de baai?
Het zijn escars, traditionele vissershuisjes met een houten helling om de boot uit het water te trekken. Een deel wordt nog gebruikt. Het is privébezit, dus blijf van de hellingen en deuren af.
Moet je reserveren bij de chiringuito?
Ja, zonder reservering krijg je er nauwelijks een tafel. Reserveren kan online of telefonisch. Neem contant geld mee, want pinnen is er niet mogelijk.
Wanneer is de chiringuito open?
In het seizoen. In september toonde de reserveringspagina lunch van één tot half vier en op een deel van de dagen diner van half acht tot tien uur. Buiten het seizoen is er aan de baai geen voorziening.
Is er parkeergelegenheid?
Er is een heel klein parkeerterrein bij de baai, dat in juli en augustus vaak voor het middaguur vol is. Kom vroeg of houd rekening met een stukje lopen vanaf de weg.
Bronnen
Ligging, route en snorkelen: Wikipedia, Cala Xuclar. Strandtentje: Ibiza Spotlight en de reserveringspagina van Xiringuito Xuclar. Es Amunts: Govern de les Illes Balears. Posidonia: Decret 25/2018 over de bescherming van Posidonia oceanica op de Balearen. Foto’s: stavros1 (CC BY 3.0) en David de Mallorca (CC BY 2.0), via Wikimedia Commons.
