Bijgewerkt op
Zeewater: Copernicus Marine via Open-Meteo, gemeten 11 oktober. Buitentemperatuur en wind: Open-Meteo, nu. De kwallenkans is een inschatting op basis van de windrichting, geen waarneming.
De kliffen van Es Amunts, gezien vanaf het kustpad ten westen van Port de Sant Miquel. Verderop langs deze kust ligt Es Portitxol. Foto: Gerda Arendt, CC0 (Wikimedia Commons).
De meeste stranden van Ibiza kun je vanaf de parkeerplaats zo op lopen. Es Portitxol niet, en daar zit precies de charme. Deze kleine baai aan de noordkust bereik je alleen te voet, via een steil pad door het pijnbos, en beneden wacht geen strandtent maar een krans van oude vissershuisjes rond water dat zo beschut ligt dat het er op windstille dagen als een spiegel bij ligt.
Es Portitxol ligt in Es Amunts, het ruige, beschermde noorden van het eiland, tussen de kapen Cap des Rubió en Cap de sa Galera. Deze gids gaat over de naam en de functie van de baai, over de vissershuisjes die er nog altijd gebruikt worden, over het natuurgebied waar hij in ligt en over de wandeling, die korter is dan veel mensen denken maar zwaarder dan hij eruitziet.
Het kleine haventje
De naam verklapt waar het om gaat. Portitxol is in het Catalaans van Ibiza een verkleinwoord van port, haven. Es Portitxol betekent dus zoiets als het haventje, en dat is precies wat deze baai altijd is geweest. Langs deze hele kust vallen de kliffen loodrecht in zee, en er zijn maar weinig plekken waar een boot veilig kan liggen als de wind aantrekt. Es Portitxol is er een van: een smalle inham die door de rotsen aan beide kanten is afgeschermd tegen golven en wind.
Voor de vissers van de noordkust was dat van levensbelang. Hier konden ze met hun llaüts, de traditionele houten boten van de Balearen, schuilen voor een storm, hun netten drogen en hun boot op het droge trekken. Er is nooit een weg naartoe aangelegd, en daardoor is de baai nooit een badplaats geworden. Het is wat het altijd was: een natuurlijke schuilhaven, alleen bereikbaar over zee of over een pad door het bos.
Schuif opzij voor meer foto’s. De baai van bovenaf vanaf het pad, de kiezelstrook met het heldere water tussen de twee kapen, en de rij escars onder de witte rotswand. Foto’s via Illes Balears Travel, de officiele toeristische site van de Balearen (AETIB, Govern de les Illes Balears).
De vissershuisjes rond de baai
Wat Es Portitxol zo bijzonder maakt, is de rij vissershuisjes die zich rond de baai vlijt. Het zijn er ongeveer twee dozijn, verdeeld over beide oevers. Op Ibiza heten ze escars: eenvoudige bergingen van steen en hout, met een helling die het water in loopt. Over die helling trokken de vissers hun boot naar binnen, waar hij beschermd lag tegen zon, zout en winterstormen. Naast sommige huisjes staan nog rekken waarop de vangst te drogen hangt.
Anders dan op veel andere plekken zijn de huisjes hier geen decor. Een deel is nog altijd in gebruik, en lokale gidsen beschrijven de baai als een plek waar vooral de vissers van de huisjes komen. Loop er dus rustig langs, maar met respect: dit is werkend erfgoed en geen openluchtmuseum. Je vindt vergelijkbare escars op meer plekken langs de noordkust, bijvoorbeeld in Cala Xuclar, maar zelden zo compleet en zo mooi rond een baai gegroepeerd als hier.
Es Amunts: het beschermde noorden
Es Portitxol ligt in Es Amunts, letterlijk de hooglanden. Zo heet de bergachtige strook langs de noordkust van Ibiza die van Sant Antoni tot Sant Carles loopt. Met ongeveer vijftienduizend hectare beslaat Es Amunts ruwweg een kwart van het eiland. Het is het deel van Ibiza met de hoogste kliffen, de dichtste pijnbossen en de minste bebouwing, en precies daarom is het beschermd.
De Balearische natuurwet van 1991 wees in Es Amunts zes gebieden aan als natuurgebied van bijzonder belang, en een van die gebieden loopt langs de kust van Cala Salada tot Port de Sant Miquel. Es Portitxol ligt daar middenin. Grote delen van Es Amunts zijn bovendien opgenomen in Natura 2000, het Europese netwerk van beschermde natuur, als gebied voor vogels en als gebied van communautair belang. Wie over het pad naar beneden loopt, ziet waarom: pijnbomen en sabina’s tot aan de rand van de kliffen, en nergens een weg of hotel in zicht. Aan de westkant van dit natuurgebied ligt Cala Salada, aan de oostkant Port de Sant Miquel.
De wandeling erheen
Er loopt geen weg naar Es Portitxol. Je rijdt eerst naar Sant Miquel en neemt daar de weg richting Sant Mateu, tot je bij de villawijk Isla Blanca komt. De baai ligt ongeveer zes kilometer van Sant Miquel en twaalf kilometer van het dorp Sant Joan. Vanuit Isla Blanca volg je een onverharde weg in de richting van de rots Penyal de s’Àguila. Vanuit een bocht in die weg vertrekt een pad dat met een lange, steile afdaling naar zee loopt. Kleine blauwe pijlen wijzen de weg.
Naar beneden ben je in ongeveer twintig minuten, terug naar boven kost het een halfuur of langer. Het laatste stuk van de afdaling is het lastigste, met losse stenen en rotsige treden, en lokale gidsen raden het vooral aan voor geoefende wandelaars. Stevige schoenen zijn geen overbodige luxe, en slippers zijn een slecht idee. Voor mensen die slecht ter been zijn of voor gezinnen met kleine kinderen is Es Portitxol daardoor niet de beste keuze.
Onderschat vooral de terugweg in de zomer niet. Er is onderweg weinig schaduw, en beneden in de baai is helemaal niets: geen bar, geen drinkwater, geen wc. Neem ruim water mee, iets te eten en zonbescherming, en houd er rekening mee dat je alles wat je meeneemt ook weer mee terug omhoog draagt, inclusief je afval. Ga je vroeg in de ochtend of in de late middag, dan ontloop je de ergste hitte en heb je de baai vaak nog voor jezelf.
Het strand en het water
Verwacht geen brede strook zand. Het strandje van Es Portitxol is klein en bestaat uit kiezels en rotsbodem die overgaan in het water. Dat water maakt alles goed. Het is helder, dicht bij de kant turquoise en verderop diepblauw, en omdat de baai zo beschut ligt, is het er vaak spiegelglad. Aan beide kanten liggen rotsen waar het onder water leeft, en de Balearische toeristische dienst noemt de baai niet voor niets een uitgelezen plek om te duiken en de onderwaterwereld te bekijken.
Neem dus een snorkel mee, en ook waterschoenen, zowel voor de kiezels als voor de rotsen. Dit is geen plek om een hele dag languit in het zand te liggen, en daarvoor kom je hier ook niet. Je komt voor de stilte, het water en het gevoel dat je een plek hebt gevonden die de meeste bezoekers van het eiland nooit zullen zien. Wie liever over zee aankomt, kan Es Portitxol ook per boot bereiken; het is een geliefde ankerplek, maar de klassieke manier blijft de wandeling.
Wat je meeneemt en hoe je je gedraagt
Omdat er beneden niets is, bepaalt je rugzak hoe prettig je dag wordt. Neem in de zomer meer water mee dan je denkt nodig te hebben, want de klim terug is warm en je drinkt onderweg meer dan op een gewoon strand. Een lichte handdoek of een dun kleed ligt beter op de kiezels dan een dikke strandlaken, en een snorkel en waterschoenen maken van een uurtje zwemmen een ontdekkingstocht langs de rotsen. Wie de hele dag wil blijven, neemt iets voor schaduw mee, want er worden geen parasols verhuurd en de huisjes zijn geen openbare schuilplaats.
Gedraag je als gast. De escars zijn privé, ook als de deur openstaat, en de hellingen moeten vrij blijven voor de boten die er nog gebruikt worden. Klim niet op de boten, laat geen afval achter en neem geen stenen of schelpen mee als souvenir. Parkeer in Isla Blanca netjes langs de weg en blokkeer geen opritten, want het is een woonwijk en de bewoners zien in de zomer veel wandelaars voorbijkomen. Het is precies die terughoudendheid die ervoor zorgt dat Es Portitxol blijft zoals het is.
Wanneer is het het mooist?
Mei, juni en september zijn ideaal. Het is dan aangenaam om te wandelen, het water heeft een goede zwemtemperatuur en je deelt de baai met weinig anderen. In juli en augustus is het water op zijn warmst, maar is de klim terug in de volle zon zwaar; ga dan heel vroeg of pas tegen de avond. In de winter is de baai vrijwel verlaten en een prachtig doel voor een kustwandeling, al is het dan te fris om te zwemmen. Hoe warm het per maand wordt, lees je in onze gids over het weer op Ibiza. Bij sterke noordenwind kan er ook in deze beschutte baai deining staan; kijk dan liever naar een baai aan de zuidkust.
De noordkust verder verkennen
Es Portitxol past goed in een dag langs de noordkust. Aan de andere kant van Port de Sant Miquel ligt het beroemde Cala Benirràs, en verder naar het oosten volgen de kleine baaien Cala Xuclar, Cala d’en Serra en Cala Xarraca, allemaal in dezelfde ongepolijste sfeer. Een auto is op dit deel van het eiland bijna onmisbaar, want de bussen komen niet in de buurt van de meeste baaien. Lees daarover onze gids over auto huren op Ibiza.
Es Portitxol op de kaart
Op de strandenkaart van Ibiza zie je Es Portitxol samen met alle andere stranden van het eiland.
Veelgestelde vragen over Es Portitxol
Waar ligt Es Portitxol?
Aan de noordkust van Ibiza, in de gemeente Sant Joan de Labritja, tussen Cap des Rubió en Cap de sa Galera. De baai ligt ongeveer zes kilometer van Sant Miquel en twaalf kilometer van Sant Joan.
Hoe kom je bij Es Portitxol?
Rij van Sant Miquel richting Sant Mateu tot de villawijk Isla Blanca. Volg daar de onverharde weg richting de Penyal de s’Àguila en neem vanuit een bocht het pad dat steil naar zee afdaalt. Kleine blauwe pijlen wijzen de weg.
Hoe lang is de wandeling?
Naar beneden ongeveer twintig minuten, terug naar boven een halfuur of langer. Het laatste stuk is steil en rotsig en vooral geschikt voor geoefende wandelaars.
Zijn er voorzieningen?
Nee. Er is geen bar, geen drinkwater en geen wc. Neem zelf water, eten en zonbescherming mee en neem al je afval weer mee terug.
Wat zijn de huisjes rond de baai?
Het zijn escars, traditionele vissershuisjes met een helling om boten uit het water te trekken. Er staan er ongeveer twee dozijn, en een deel wordt nog door vissers gebruikt.
Is Es Portitxol een zandstrand?
Nee, het is een kleine baai met kiezels en rotsbodem. Het water is helder en beschut, en ideaal om te zwemmen en te snorkelen. Waterschoenen zijn aan te raden.
Is Es Portitxol beschermd?
Ja. De baai ligt in Es Amunts, het bergachtige noorden van Ibiza, in een natuurgebied van bijzonder belang dat van Cala Salada tot Port de Sant Miquel loopt. Grote delen van Es Amunts vallen ook onder Natura 2000.
Wanneer kan ik het beste gaan?
Mei, juni en september zijn het prettigst om te wandelen en te zwemmen. In juli en augustus kun je beter heel vroeg of tegen de avond gaan, vanwege de hitte op de klim terug.
Bronnen
Ligging, route en voorzieningen: Ibiza 5 Sentidos, Illes Balears Travel en inSpain. Es Amunts en de beschermde gebieden: Govern de les Illes Balears, Es Amunts d’Eivissa.
