El Pilar de la Mola ligt op het verhoogde plateau van La Mola, in het oostelijke uiteinde van Formentera, en voelt vanaf de eerste minuut anders dan de rest van het eiland. Je klimt via een bochtige weg omhoog vanuit het lagere middendeel, en zodra je boven bent verandert het landschap. De lucht wordt frisser, de vergezichten worden weidser, en het tempo zakt terug tot iets bijna vergeten traags. Het dorp zelf is klein en overzichtelijk, met een handvol huizen die zich rond een wit kerkje scharen, maar de faam ervan reikt ver. El Pilar de la Mola staat bekend om zijn bruisende ambachts- en hippiemarkt, om een creatieve bohémien sfeer die teruggaat op de jaren zeventig, en om plekken als de vuurtoren Far de la Mola en de oude windmolen die het dorp een aura van tijdloosheid geven. Wie hier komt, komt zelden voor haast. Je komt voor de rust, de kunst, de uitzichten en het gevoel dat je even helemaal aan het eind van de wereld zit.
Geschiedenis en karakter van het plateau
La Mola is het hoogste deel van Formentera, een kalkstenen plateau dat aan de oostkant abrupt eindigt in steile kliffen boven de Middellandse Zee. Het dorp El Pilar de la Mola ontstond in de achttiende eeuw, in de tijd dat Formentera na eeuwen van leegloop opnieuw bevolkt raakte. Rond het midden van die eeuw kreeg de groeiende gemeenschap op het plateau een eigen kerk, gewijd aan Nuestra Señora del Pilar, de beschermheilige die het dorp uiteindelijk zijn naam gaf. In diezelfde periode leefden de bewoners van akkerbouw, veeteelt en visserij, een sobere bestaanswijze die het karakter van de streek eeuwenlang bepaalde. Het plateau was vruchtbaarder dan het lager gelegen deel van het eiland en er werd hier op grote schaal graan verbouwd, wat verklaart waarom er verschillende oude windmolens overbleven.
Van dat agrarische verleden proef je nog altijd iets. De velden zijn afgebakend met lage stenen muurtjes, hier en daar staan verweerde vijgenbomen en oude landhuizen, en de dorpskern is nooit uitgegroeid tot iets groots. Waar andere delen van Formentera zich meer op zon, zee en strand richten, koestert dit dorp een landelijker, bijna beschouwelijk gevoel. Het is de plek waar het eiland zichzelf het meest trouw is gebleven, en waar traditie en creativiteit ongedwongen naast elkaar bestaan.
Het witte kerkje en de dorpskern
Het hart van het dorp is de witte parochiekerk, een gedrongen, eenvoudig gebouw dat typisch is voor de landelijke architectuur van de Pityusen. Geen overdadige versiering, geen hoge torens, alleen strakke witgekalkte muren, een sober klokgeveltje en de warme schaduw van een paar bomen op het pleintje ervoor. De kerk werd in de achttiende eeuw gebouwd voor de nieuwe bewoners van La Mola en vormt sindsdien het middelpunt waar het leven samenkomt. Rond het gebouw liggen een handvol huizen, een paar cafés en terrasjes, en dat is in wezen het hele dorp.
Juist die kleinschaligheid geeft El Pilar de la Mola zijn charme. Je loopt de dorpskern in een paar minuten door, maar beter is het om even te blijven hangen, een kop koffie te drinken op een terras en het ritme van het plateau over je heen te laten komen. Op marktdagen verandert dit rustige plein in een levendig middelpunt, maar buiten die uren heerst er een aangename stilte die veel bezoekers als een verademing ervaren.
De ambachts- en hippiemarkt
Waar El Pilar de la Mola het meest om bekendstaat, is zijn ambachts- en hippiemarkt. De oorsprong ligt in de tijd dat de eerste hippies zich op Formentera vestigden, een beweging die tussen de jaren zestig en zeventig vreedzaam neerstreek op het eiland. Jonge mensen op zoek naar innerlijke rust, kunstenaars, dromers en reizigers vonden op dit afgelegen plateau een plek om zichzelf te zijn. Uit die gemeenschap groeide een markt waar handgemaakte spullen werden verkocht, en die traditie leeft tot op de dag van vandaag voort.
In het hoogseizoen wordt de markt doorgaans op woensdag en zondag gehouden, verspreid over de weken van het late voorjaar tot de herfst. Tientallen kraampjes vullen dan het gebied rond de kerk met sieraden, tassen, kleding, keramiek, schilderijen, leerwerk en allerlei voorwerpen van natuurlijke materialen. Veel van wat er ligt is met de hand gemaakt door lokale kunstenaars en door enkele veteranen die al sinds de begindagen op het eiland wonen. De sfeer is ontspannen en kleurrijk, vaak begeleid door livemuziek, en het is minstens zo leuk om er rond te dwalen als om er iets te kopen. Wie de precieze dagen en tijden wil weten, doet er goed aan die ter plaatse of vooraf te controleren, want het schema kan per seizoen verschillen.
Far de la Mola en het monument voor Jules Verne
Even buiten het dorp, aan het uiterste oostpunt van Formentera, staat de vuurtoren Far de la Mola. Hij troont op een hoge klif boven zee en biedt een van de indrukwekkendste vergezichten van het hele eiland. De vuurtoren werd in de negentiende eeuw in gebruik genomen en werd al snel een baken voor de zeevaart. De plek eromheen is kaal en weids, met de open Middellandse Zee die zich tot aan de horizon uitstrekt, en bij dageraad is het schouwspel vanaf dit promontorium onvergetelijk.
Naast de vuurtoren staat een klein monument dat verwijst naar de Franse schrijver Jules Verne. In een van zijn romans figureert deze uithoek van Formentera, waar een wetenschapper metingen verricht op het moment dat een komeet een deel van de Middellandse Zee meesleurt en hem op een reis door de ruimte meeneemt. Dat literaire eerbetoon geeft de plek iets extra betoverends. Je staat op de rand van een klif, aan het eind van een eiland aan de rand van Europa, en de gedachte dat een negentiende-eeuwse avonturenroman juist deze plek koos, versterkt het gevoel van isolement en verbeelding dat La Mola oproept.
De oude windmolen Molí Vell
Terug in de richting van het dorp herinnert de Molí Vell, letterlijk de oude molen, aan de agrarische wortels van het plateau. De windmolen dateert uit de achttiende eeuw en werd gebouwd om het graan te malen dat hier in grote hoeveelheden werd verbouwd. In een tijd waarin de bewoners van La Mola leefden van wat het land opbracht, was zo’n molen een waardevol en geavanceerd stuk gereedschap. Hij is een van de zeven oude windmolens die Formentera nog rijk is, en op La Mola staat hij als een stille getuige van een verdwenen manier van leven.
Wat de Molí Vell bijzonder maakt, is dat hij nog altijd werkt. Op gezette momenten draaien de wieken en wordt getoond hoe het graan vroeger tot meel werd vermalen, een levend stukje geschiedenis dat het abstracte verleden even heel tastbaar maakt. Voor het huisje naast de molen leeft bovendien een legende voort dat een bekende muzikant uit de hippietijd er ooit zou hebben verbleven. Zulke verhalen zijn moeilijk hard te maken, maar ze passen goed bij de mythische reputatie die dit deel van het eiland al decennia met zich meedraagt.
Eten, drinken en de creatieve sfeer
Ondanks zijn bescheiden omvang heeft El Pilar de la Mola een paar plekken waar het goed vertoeven is. Rond het dorpsplein vind je traditionele cafés en restaurants waar de tijd lijkt stil te staan, plaatsen waar zowel bezoekers als dorpsbewoners neerstrijken om te eten, te drinken en bij te praten. Sommige van die adressen gelden als het kloppend hart van het dorp, met een sfeer die tegelijk gemoedelijk en tijdloos aanvoelt, en waar op zomeravonden soms livemuziek klinkt. Op andere plekken op het plateau zit je in een tuin vol zacht licht te genieten van een verzorgde maaltijd, ver weg van de drukte van de kust.
De creatieve, bohémien sfeer die zo kenmerkend is voor La Mola merk je overal. Kunstenaars en ambachtslieden hebben zich hier gevestigd, kleine ateliers en galerieën duiken op tussen de huizen, en de erfenis van de hippiejaren is nooit helemaal verdwenen. Het dorp draagt die geschiedenis met een zekere trots, zonder er een toeristische parodie van te maken. Juist die oprechtheid maakt het bezoek de moeite waard. Je proeft er een levensinstelling die draait om eenvoud, kunst en verbondenheid met het landschap.
De natuur en uitzichten rond La Mola
Rondom El Pilar de la Mola strekt zich een landschap uit dat je uitnodigt om te wandelen en te dwalen. Het plateau eindigt aan de oostkant in steile kliffen, en verspreid over La Mola liggen uitzichtpunten waar je over de zee en over de rest van Formentera uitkijkt. Vooral het uitzichtpunt niet ver van de vuurtoren is geliefd, met een weids panorama dat op heldere dagen ver reikt. De begroeiing bestaat uit lage struiken, dennen en droge kruiden, en de geuren van rozemarijn en pijnboom hangen in de warme lucht.
Wie van rust en natuur houdt, vindt op dit plateau een tegengif voor de drukkere stranden elders. Er lopen paden door de velden en langs de kliffen, en de combinatie van hoogte, stilte en open ruimte geeft La Mola een heel eigen aantrekkingskracht. Het is minder een plek om te zwemmen dan om te ademen en tot rust te komen. Voor wie toch een strand zoekt, liggen de mooiste kusten van het eiland lager en verder naar het westen, op korte afstand met de scooter of auto.
Wanneer te gaan, bereikbaarheid en parkeren
De beste tijd om El Pilar de la Mola te bezoeken is het late voorjaar en de vroege herfst, wanneer het weer aangenaam is en het plateau in bloei of in warme kleuren staat. In de zomermaanden draait de markt op volle toeren, wat het dorp levendig maakt maar op piekdagen ook drukker. Ga je vooral voor de markt, kies dan een woensdag of zondag in het hoogseizoen, en houd er rekening mee dat de precieze openingsdagen per seizoen kunnen wisselen. Wil je juist de stilte en de vergezichten opzoeken, dan is een rustige ochtend of het einde van de middag ideaal, wanneer het licht zacht is en de dagjesmensen zijn vertrokken.
El Pilar de la Mola ligt aan het einde van de doorgaande weg die vanuit het midden van Formentera omhoog klimt naar het plateau. Je bereikt het dorp het makkelijkst met een gehuurde scooter of auto, en de rit erheen is op zichzelf al een belevenis vanwege de bochten en de weidse blikken over het eiland. In het dorp zelf en langs de aanvoerweg zijn plekken om te parkeren, maar op marktdagen kan het er vol staan. Kom dan op tijd of parkeer wat verder van de kern en loop het laatste stuk. Wie liever niet zelf rijdt, kan de busverbindingen op het eiland gebruiken, al zijn die minder frequent dan het eigen vervoer.
In de buurt
El Pilar de la Mola vormt een mooi begin- of eindpunt van een dag op Formentera. Vanaf het plateau daal je af naar de rest van het eiland, waar de dorpen, stranden en baaien elkaar in hoog tempo opvolgen. Onderweg passeer je het lager gelegen middendeel met zijn zoutvlaktes en velden, en al snel bereik je plekken die de faam van het eiland hebben gemaakt. Wie de dag rustig wil voortzetten, combineert het bezoek met een strand aan de zuidkust of met een van de gezellige dorpen wat verder naar het westen. Zo krijg je in een enkele lus een goed beeld van de veelzijdigheid die Formentera, ondanks zijn kleine formaat, te bieden heeft.
Op de kaart
Veelgestelde vragen
Waar ligt El Pilar de la Mola precies?
El Pilar de la Mola ligt op het hooggelegen plateau van La Mola, in het oostelijke uiteinde van Formentera. Je bereikt het dorp via een bochtige weg die vanuit het midden van het eiland omhoog klimt naar de vlakte, die aan de oostkant eindigt in steile kliffen boven zee.
Op welke dagen is de hippiemarkt van La Mola?
In het hoogseizoen wordt de ambachts- en hippiemarkt doorgaans op woensdag en zondag gehouden, verspreid over het late voorjaar tot de herfst. De precieze dagen en tijden kunnen per seizoen verschillen, dus het is verstandig ze vooraf of ter plaatse te controleren.
Wat is er te zien in en rond het dorp?
De belangrijkste bezienswaardigheden zijn het witte kerkje in de dorpskern, de vuurtoren Far de la Mola met het monument dat naar Jules Verne verwijst, en de oude windmolen Molí Vell die nog altijd werkt. Daarnaast zijn de uitzichtpunten over de zee en de kliffen een grote trekpleister.
Waarom staat er een monument voor Jules Verne bij de vuurtoren?
Jules Verne noemde deze uithoek van Formentera in een van zijn romans, waarin een wetenschapper vanaf de vuurtoren metingen verricht wanneer een komeet hem meesleurt op een reis door de ruimte. Het monument naast de Far de la Mola is een eerbetoon aan die literaire vermelding.
Is El Pilar de la Mola geschikt voor een rustige dag?
Zeker. Buiten de marktdagen is het dorp opvallend stil en beschouwelijk, met een landelijke, bohémien sfeer. Het plateau leent zich goed voor wandelingen langs de velden en kliffen, voor een rustige koffie op een terras en voor het genieten van de weidse uitzichten.
Werkt de oude windmolen Molí Vell nog?
Ja, de Molí Vell uit de achttiende eeuw is een van de weinige windmolens op Formentera die nog functioneert. Op gezette momenten draaien de wieken en wordt getoond hoe het graan vroeger tot meel werd vermalen, wat het agrarische verleden van het plateau even heel tastbaar maakt.
Hoe kom ik in El Pilar de la Mola en kan ik er parkeren?
Het dorp ligt aan het einde van de weg die vanuit het midden van Formentera omhoog klimt en is het makkelijkst te bereiken met een gehuurde scooter of auto. In en rond het dorp zijn parkeerplekken, maar op marktdagen kan het vol staan, dus kom op tijd of parkeer iets verder en loop het laatste stuk.
Wat is de beste tijd voor een bezoek?
Het late voorjaar en de vroege herfst zijn ideaal vanwege het aangename weer en de rust. Wie de markt wil beleven, kiest een woensdag of zondag in het hoogseizoen, terwijl een vroege ochtend of het einde van de middag het mooiste is voor de stilte en de vergezichten.
El Pilar de la Mola laat zich prachtig combineren met de rest van je ontdekkingstocht over het eiland. Verdiep je verder via de hub over Formentera en de bredere gids over de Balearen, en bekijk de bezienswaardigheden van Formentera voor meer inspiratie. Voor het vervoer naar het plateau zijn een scooter huren of een auto huren handige opties, en wie het eiland vanaf Ibiza bezoekt vindt praktische info bij de veerboot van Ibiza naar Formentera. Combineer je bezoek verder met de mooiste stranden van Formentera en met de dorpen Sant Francesc en Sant Ferran voor een compleet beeld.
Bronnen en fotocredit
De foto komt van Wikimedia Commons (CC). Achtergrondinformatie uit publieke bronnen en reisgidsen over de Balearen.
