Formentera staat bekend om zijn stranden, en terecht, maar wie het eiland tot die witte zandtongen beperkt, mist de helft. Achter de kust liggen vuurtorens waar schrijvers en filmmakers over droomden, een witte kerk die ooit een schuilplaats tegen piraten was, roze zoutpannen vol vogels en dorpjes waar de hippiegeest van de jaren zestig nog altijd rondwaart. Dit is het kleinste bewoonde eiland van de Balearen, zonder vliegveld en dus alleen per boot vanaf Ibiza te bereiken, en juist daardoor voelt elk plekje nog onaangetast. Hieronder de mooiste bezienswaardigheden, en onderaan alle praktische reistips om er te komen en rond te reizen.
Cap de Barbaria, het einde van het eiland
Rijd je vanaf het dorp Sant Francesc de smalle weg naar het zuiden af, dan verandert het landschap langzaam in een maanlandschap: kaal, rotsig, met lage muurtjes en verdwaalde vijgenbomen. Aan het eind wacht de vuurtoren van Cap de Barbaria, de zuidelijkste punt van Formentera en meteen van de hele Balearen, het dichtst bij de kust van Afrika. Aan die ligging dankt de plek zijn naam, een verwijzing naar de Barbarijse kust en de piraten die er vandaan kwamen.
De strakke witte toren tegen de eindeloze zee werd wereldberoemd door de film Lucía y el sexo van Julio Medem uit 2001, die hier grotendeels werd opgenomen. Vlak naast de vuurtoren zit een gat in de klif dat naar een grot afdaalt, ook te zien in de film, met een duizelingwekkend uitzicht recht naar beneden op zee. Een paar honderd meter verderop staat de Torre des Garroveret, een van de vier achttiende-eeuwse wachttorens die het eiland tegen piratenaanvallen moesten beschermen. Kom bij voorkeur tegen zonsondergang, want dan is het licht hier op zijn mooist.
La Mola en de vuurtoren van Jules Verne
Aan de andere kant van het eiland, op het hooggelegen plateau van La Mola, staat de tweede grote vuurtoren van Formentera. De Far de la Mola werd in 1861 gebouwd naar een ontwerp van ingenieur Emili Pou, ruim twintig meter hoog en balancerend op een klif van bijna tweehonderdzestig meter. Het bijzondere zit hem in het monument ernaast, dat is opgedragen aan de Franse schrijver Jules Verne.
Verne noemde deze vuurtoren namelijk in zijn roman Hector Servadac uit 1877, waarin een komeet een stuk van de Middellandse Zee wegslaat, Formentera incluis. Hij beschreef de plek als “de vuurtoren aan het einde van de wereld”. Zelf heeft Verne het eiland nooit bezocht; hij baseerde zich op de astronoom François Arago, die hier in 1808 verbleef om de aardmeridiaan op te meten. Op zondag is het plateau van El Pilar de la Mola bovendien het toneel van een gezellige ambachtsmarkt, een verre nazaat van de hippiemarkten die het eiland groot maakten.
Sant Francesc Xavier en de vestingkerk
Het hoofddorp van Formentera, Sant Francesc Xavier, draait om een opvallend gebouw: een grote, witte kerk die er eerder uitziet als een fort. En dat was ook precies de bedoeling. Toen de kerk in de achttiende eeuw werd gebouwd, teisterden piraten de kust, en het eiland had geen echte verdediging. De kerk kreeg daarom massieve, blinde muren en werd zo ontworpen dat de dorpelingen zich er bij een aanval in konden terugtrekken. Godshuis en toevluchtsoord in één.
Rond het kerkplein vind je vandaag terrasjes, winkeltjes en een klein etnografisch museum. Het is het kloppende hart van het eiland, rustig en aangenaam, en een fijne plek om even van de stranddrukte bij te komen met een koffie in de schaduw.
Ses Salines, de zoutpannen vol vogels
Tussen Formentera en Ibiza in ligt een van de mooiste natuurgebieden van de Balearen: het Parc Natural de Ses Salines. Aan de Formentera-kant vind je de oude zoutpannen, waar al sinds de oudheid zeezout wordt gewonnen. In de zomer kleuren de bassins zacht roze, en het is een van de belangrijkste vogelgebieden van het eiland, met steltlopers en met wat geluk zelfs flamingo’s. Het is ook hier, in het beschermde zeegras van dit park, dat het water van Formentera zijn spreekwoordelijke helderheid vandaan haalt. Een wandeling of fietstocht langs de zoutpannen, richting de strandtongen van Ses Illetes, hoort tot de mooiste die het eiland te bieden heeft.
Sant Ferran en de hippiegeest
Geen Formentera-verhaal is compleet zonder Sant Ferran de ses Roques, het dorp dat in de jaren zestig en zeventig het epicentrum was van de hippiebeweging op het eiland. Rond het legendarische café Fonda Pepe verzamelden zich muzikanten, kunstenaars en vrijgeesten van over de hele wereld, en die ontspannen, alternatieve sfeer hangt er nog altijd. Het is de plek voor een avondje uit met livemuziek, en het startpunt van de fietsroute naar de stranden van de oostkust.
En natuurlijk de stranden
De bezienswaardigheden maken Formentera bijzonder, maar de stranden blijven de hoofdrol spelen. Van het wereldberoemde Ses Illetes tot het eindeloze Platja de Migjorn met zijn legendarische strandbars: we hebben ze samengebracht in een aparte gids over de mooiste stranden van Formentera. Combineer een dag cultuur met een middag op het strand, en je hebt het eiland in een notendop.
Praktische reistips
Hoe kom je er? Formentera heeft geen vliegveld, dus je reist er altijd naartoe met de veerboot vanuit de haven van Ibiza-stad naar La Savina. Afhankelijk van de rederij en het type boot duurt de overtocht een half uur tot een uur. In het hoogseizoen varen de boten heel regelmatig, maar het is verstandig om vooraf te boeken.
Vervoer op het eiland. Formentera is klein en vlak, en de fijnste manier om het te verkennen is met de fiets of een scooter, allebei overal te huur bij de haven. Een auto kan ook, maar rond het natuurpark van Ses Salines en Ses Illetes betaal je in het hoogseizoen tol om met de auto naar binnen te rijden, en parkeerruimte is er schaars. Op twee wielen heb je daar geen last van, en het past ook veel beter bij het rustige karakter van het eiland.
Hoeveel tijd heb je nodig? Voor een eerste kennismaking kun je Formentera als dagtrip vanuit Ibiza doen, maar dan zie je vooral één strand en een enkele vuurtoren. Wil je de sfeer echt proeven, blijf dan minstens twee of drie dagen, bijvoorbeeld in Es Pujols of in het centrale Sant Francesc, zodat je ook de zonsondergangen en de rustige ochtenden meepakt.
Wanneer is het beste? Het seizoen loopt ongeveer van mei tot en met oktober. Mei, juni en september zijn het aangenaamst: warm genoeg om te zwemmen, maar zonder de drukte en de hitte van hoogzomer. Buiten het seizoen valt een groot deel van de horeca stil, al blijft het eiland dan prachtig stil.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de mooiste bezienswaardigheden van Formentera?
De vuurtoren van Cap de Barbaria op de zuidpunt, de Far de la Mola met het Jules Verne-monument, de vestingkerk van Sant Francesc Xavier, de zoutpannen van Ses Salines en het hippiedorp Sant Ferran. En natuurlijk de stranden, met Ses Illetes voorop.
Hoe kom je op Formentera?
Alleen met de veerboot vanaf Ibiza. De overtocht van de haven van Ibiza-stad naar La Savina duurt een half uur tot een uur. Formentera heeft geen eigen vliegveld.
Wat is er zo bijzonder aan de vuurtoren van La Mola?
Jules Verne noemde hem in zijn roman Hector Servadac (1877) en beschreef hem als “de vuurtoren aan het einde van de wereld”. Naast de vuurtoren staat daarom een monument voor de schrijver, al heeft hij het eiland zelf nooit bezocht.
Kun je Formentera als dagtrip doen?
Ja, veel bezoekers komen voor een dag over vanuit Ibiza. Wil je meer zien dan één strand en een vuurtoren, dan is twee of drie dagen aan te raden, met een fiets of scooter om rond te reizen.
Waarom is het water er zo helder?
Door de uitgestrekte velden zeegras (Posidonia oceanica) in het natuurpark Ses Salines tussen Ibiza en Formentera. Ze filteren het water en houden het zand op zijn plek. Het zeegrasveld staat sinds 1999 op de UNESCO-werelderfgoedlijst.
Bronnen
Achtergrondinformatie over de vuurtorens, de kerk en het natuurpark komt onder meer van formentera.es, illesbalears.travel en Wikipedia. De foto’s komen van Wikimedia Commons.
Meer van Formentera ontdekken? Lees onze gids over de mooiste stranden, over strandbar Blue Bar, het lange strand Platja de Migjorn, het eilandje Espalmador en het dorp Es Pujols. Formentera is een van de vier Balearen, het best te combineren met Ibiza.
