Een parelkwal (Pelagia noctiluca) in het heldere water van Cala Tuent, aan de noordwestkust van Mallorca. Foto: Olaf Tausch, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)
Het korte antwoord: ja, er zijn kwallen op Mallorca, en de meest voorkomende is de paarse parelkwal (Pelagia noctiluca), waarvan de steek flink pijn doet maar zelden gevaarlijk is. Of je er last van krijgt, bepaalt vooral de wind: waait die een paar dagen van zee naar jouw kust, dan stijgt de kans. Hangt er een witte vlag met twee lila kwallen, vraag dan de strandwacht om advies, en spoel een beet met zeewater, nooit met zoet water.
Wat je elders niet vindt, is de windwijzer verderop: per officiële kustzone van het Spaanse weerinstituut AEMET zie je welke wind kwallen naar welke stranden duwt, zodat je de avond ervoor al kiest waar je gaat zwemmen. Ga je ook naar Ibiza, lees dan de aparte gids over kwallen op Ibiza.
Welke soorten kwallen zie je rond Mallorca?
De kwallenvissers van de regering kregen in 2018 een herkenningskaart met negen groepen, maar in de praktijk draait bijna alles om de parelkwal: volgens CSIC-oceanografe Laura Prieto is die goed voor zo’n negentig procent van de kwallen in de Middellandse Zee. Hij heeft een gestippelde, roze tot paarsbruine schijf van 3 tot 12 centimeter en acht lange tentakels, zit overdag op meer dan honderd meter diepte en komt ’s nachts naar boven, waar hij licht geeft. Zijn steek geldt als middelzwaar: pijn, roodheid en uitslag die een tot twee weken kunnen aanhouden, maar er zijn geen doden door bekend.
De meeste andere soorten zijn groter en milder. De spiegeleikwal (Cotylorhiza tuberculata) heeft een geelbruine koepel als een gebakken ei, is meestal kleiner dan 17 centimeter, verschijnt vooral van juli tot november en steekt nauwelijks. De lichtblauwe bloemkoolkwal (Rhizostoma pulmo) wordt 30 tot 60 centimeter groot maar heeft geen lange randtentakels, en de doorzichtige oorkwal (Aurelia aurita) met zijn vier ringen is vrijwel onschuldig. Een kwal met zestien bruine strepen als een kompasroos is de kompaskwal (Chrysaora hysoscella), die pijnlijke striemen geeft. Het blauwe bezaantje (Velella velella) is geen echte kwal maar een drijvertje met een zeiltje; op 7 maart 2025 spoelden er duizenden aan in Cala Millor.
Het Portugees oorlogsschip: geen kwal, wel het grootste risico
Het Portugees oorlogsschip (Physalia physalis) is geen kwal maar een kolonie organismen onder een drijvende gasblaas die als zeil werkt. De Balearische gezondheidsdienst waarschuwt dat de tentakels soms tot 30 meter lang zijn: zie je de blaas in de verte, dan kun je al binnen bereik zijn. Volgens 112 Illes Balears kan de steek een anafylactische shock veroorzaken, dus na contact altijd naar een arts of 112 bellen.
Het dier hoort in de Atlantische Oceaan. Volgens een studie van Prieto en collega’s (ICMAN-CSIC) uit 2015 kwam de grote invasie van 2010, toen een zwemster op Sardinië overleed, door een uitzonderlijke winter met aanhoudende westenwinden. Op Mallorca duikt het af en toe op: in mei 2018 sloot Palma de zwemzone van Es Molinar en het strand van Can Pastilla na vondsten. In juli 2026 trof de kustreinigingsdienst op de Balearen geen enkel exemplaar aan. Vind je er toch een op het zand, raak hem dan niet aan en meld hem bij de strandwacht of 112.
Wanneer en waarom kwallen de kust van Mallorca bereiken
Kwallen leven in open zee en komen volgens de gezondheidsdienst naar de kust als stroming en wind ze meevoeren. Een studie uit 2023 van onder meer ICMAN en IMEDEA reconstrueerde de drift van parelkwallen en kreeftenlarven over zo’n acht maanden en wees de Ligurische Zee boven Corsica aan als belangrijke bron voor Catalonië en de Balearen. Prieto legt uit waarom Mallorca vatbaar is: het continentaal plat is smal, dus de stroming loopt dicht langs de kust, en een parelkwal die eenmaal in een cala zit, kan niet meer terug naar de diepte.
Het seizoen begint vroeg. Eind april 2026 vonden wandelaars al een concentratie parelkwallen bij Sa Foradada, tussen Valldemossa en Deià. In juni en juli 2026 zag de kustreinigingsdienst op de Balearen telkens meer kwallen in de zwemzones en haalde er eerst 15 kilo parelkwallen en daarna 10 kilo van verschillende soorten uit. Uitbraken van de parelkwal hangen volgens de wetenschappelijke literatuur samen met een warm, droog laat voorjaar. De spiegeleikwal hoort meer bij nazomer en herfst, het bezaantje bij het vroege voorjaar.
Welke kust bij welke wind: de windwijzer voor Mallorca
Een officiële kaart die per windrichting voorspelt waar kwallen aanspoelen, bestaat voor zover na te gaan nog niet; CSIC-onderzoekers werkten in 2021 aan zo’n model. Het mechanisme is wel duidelijk: een aanlandige wind, van zee naar het strand, duwt alles wat aan of vlak onder het oppervlak drijft richting kust. Het Portugees oorlogsschip zeilt letterlijk mee; Prieto en collega’s rekenen met een drift van ongeveer een tiende van de windsnelheid. Omdat Mallorca naar alle kanten kust heeft, is er bijna altijd een kant waar de wind van land komt. AEMET verdeelt de kustwateren van het eiland in vier zones.
| Kustzone (AEMET) | Stranden, bijvoorbeeld | Aanlandige wind |
|---|---|---|
| Noordwest (Dragonera tot Formentor) | Port de Sóller, Cala Deià, Cala Tuent, Sa Calobra | mestral (NW), tramuntana (N), ponent (W) |
| Noordoost (Formentor tot Capdepera) | Port de Pollença, Platja d’Alcúdia, Playa de Muro, Can Picafort | gregal (NO), llevant (O) |
| Oost (Capdepera tot Cap de ses Salines) | Canyamel, Cala Millor, Sa Coma, Porto Cristo, Cala d’Or, Caló des Moro | llevant (O), gregal (NO), xaloc (ZO) |
| Zuid (Cap de ses Salines tot Dragonera) | Colònia de Sant Jordi, Es Trenc, Cala Pi, Platja de Palma | migjorn (Z), llebeig of garbí (ZW), xaloc (ZO) |
Zones volgens de kustvoorspelling van AEMET; welke wind aanlandig is, volgt uit de ligging van de kust.
In de zomer komt daar een vast patroon bij. Rond de baai van Palma en langs de zuidkust staat volgens een studie van IMEDEA en IFISC in juli en augustus bijna elke dag een zeebries uit het zuidwesten. Getijden spelen nauwelijks mee, en in het rekenmodel van die studie bleef oppervlaktewater in juli gemiddeld 3,25 dagen in de baai, tegen 1,51 dagen in oktober. Voor de Playa de Palma, die pal op het zuidwesten ligt, betekent dat: wat in de zomer de baai in drijft, blijft er even.
Draai de tabel om en je hebt je uitwijkstrand: bij een stevige llevant ligt de zuidwestkust in de luwte, bij een zuidwester zijn de baaien van Alcúdia en Pollença vaak de betere keus. Inspiratie per kust vind je bij de mooiste stranden van Mallorca. Het blijft een vuistregel, want stroming kan kwallen ook bij weinig wind aanvoeren.
De kwallenvlag op Mallorca: wit met twee lila kwallen
Op de Balearen hangt bij kwallen geen paarse vlag, zoals je soms leest, maar een witte vlag met twee lila kwallen. Die staat in Decret 27/2015 van 24 april 2015 (BOIB nr. 66) en waarschuwt voor kwallen in zo’n aantal dat voorzorg nodig is. Het is een aanvullende vlag naast de gewone kleurvlag en op zichzelf geen zwemverbod; gemeenten moesten hun informatieborden binnen vijf jaar aanpassen.
De kleurvlaggen betekenen volgens 112 Illes Balears: groen is zwemmen toegestaan, geel is voorzichtig, rood is een volledig zwemverbod en oranje betekent dat de strandwacht afwezig is, bijvoorbeeld bij een noodgeval. Hangt de kwallenvlag naast groen, dan mag je zwemmen, maar vraag eerst bij de post waar de kwallen zitten. Waar geen strandwacht is, hangt meestal ook geen vlag; daar ben je zelf de strandwacht.
Kwallen Mallorca vandaag: monitoring, apps en de check vooraf
Achter die vlag zit een uitzonderlijk dicht meetnet. Sinds 2014 werken de regering, het kustobservatorium SOCIB en de CSIC-instituten IMEDEA en ICMAN samen: de strandwachten van meer dan 150 stranden noteren volgens vaste protocollen wat ze zien, aangevuld met waarnemingen van boten en zeereservaten. In 2021 stond de teller op bijna 200.000 kwallenwaarnemingen. In 2026 coördineert PortsIB de kustreinigingsdienst met 23 boten, die tot 30 september ook kwallen opvist, en strandwachten geven vlagkleur en kwallen door via de app SOS PlatGes, sinds april 2026 in versie 2.0 en gekoppeld aan 112. Die app is alleen bedoeld voor professionals.
Een openbare, officiële kaart met de kwallen van vandaag is er voor zover na te gaan dus niet. Kijk daarom de avond ervoor bij AEMET naar de kustvoorspelling: de tekst gaat 24 uur vooruit, de wind- en golfkaarten vijf dagen, en per zone zie je de windrichting. Staat er in jouw zone al een paar dagen een aanlandige wind, dan is de kans groter dat er iets aanspoelt.
’s Ochtends open je MedusApp, een gratis app zonder reclame die in 2018 werd gemaakt door de Polytechnische Universiteit van Valencia en de Universiteit van Alicante. Zwemmers melden er kwallen en ook kwallenvrije stranden, en de app herkent soorten op een foto. Het blijven burgermeldingen, dus let op datum en tijdstip; ook de gemeenschapskaart van IBMeteo zegt er zelf bij geen officiële bron te zijn. Op het strand hebben de vlag en de strandwacht het laatste woord, en zie je een concentratie kwallen zonder vlag, meld die dan bij de post of 112.
Eerste hulp bij een kwallenbeet: wat wel en wat niet
De gezondheidsdienst van de regering (Salut Pública) geeft een helder stappenplan. Ga uit het water en verwijder tentakelresten met een pincet en handschoenen, of met de rand van een bankpas of rijbewijs, nooit met je vingers. Krab of wrijf niet en gebruik geen handdoek of zand, want de druk laat de netelcellen meer gif afgeven. Spoel met zeewater waarin zelf geen tentakelstukjes drijven, en nooit met zoet water, dus ook niet onder de stranddouche: het verschil in zoutgehalte laat achtergebleven netelcellen alsnog gif afgeven. Ammoniak, alcohol en urine zijn uit den boze. Tegen de pijn helpt ijs in een afgesloten plastic zak, nooit direct op de huid: tien tot vijftien minuten, vijf minuten pauze en zo nodig opnieuw. Het Spaanse Rode Kruis geeft in grote lijnen hetzelfde advies.
Over azijn spreken de bronnen elkaar tegen, zelfs binnen de regering. Salut Pública zegt uitdrukkelijk geen azijn. De pagina van 112 Illes Balears noemt het wel, maar koppelt het bij de behandeling per soort alleen aan het Portugees oorlogsschip; voor de parelkwal noemt 112 magnesiumsulfaat en voor de kompaskwal natriumbicarbonaat, toe te passen door opgeleid strandpersoneel. De veiligste lijn is dus zelf alleen zeewater en kou, en de rest aan de socorrista overlaten. Ga naar een gezondheidscentrum of bel 112 bij misselijkheid, braken, duizeligheid, spierkramp, hoofdpijn, benauwdheid of algehele malaise, en altijd na contact met een Portugees oorlogsschip.
Kwallen vermijden, ook met kinderen
112 Illes Balears raadt aan om bij een kwallenplaag helemaal niet het water in te gaan, ook niet aan de waterlijn: losse tentakelstukjes steken net zo goed en hopen zich op in de branding. Raak aangespoelde kwallen niet aan, want ze kunnen tot 24 uur na het opdrogen nog steken. Zonnebrandcrème houdt een deel van het contact tegen, en wie lang snorkelt, draagt beter een lycra shirt of wetsuit.
Kies met kinderen een bewaakt strand met vlaggen en maak van de ochtendcheck een vast ritueel. Geliefde gezinsstranden als Platja d’Alcúdia en Playa de Muro liggen bij gregal en llevant wel aan de risicokant; kies op zulke dagen de andere kant van het eiland of een dag zonder zee, met ideeën uit de gids Mallorca met kinderen. Meer handige informatie staat bij de praktische tips voor Mallorca.
In beste reistijd Mallorca staat per maand hoe warm het zeewater is. Is de zee een dag niet uitnodigend, dan zijn de grotten van Mallorca en de waterparken een goed alternatief.
Veelgestelde vragen over kwallen op Mallorca
Zijn er kwallen op Mallorca?
Ja. De parelkwal is de meest voorkomende soort en kan al in april opduiken; in juni en juli 2026 zag de kustreinigingsdienst telkens meer kwallen in de zwemzones. Hoeveel het er zijn, hangt af van wind en stroming.
Zijn kwallen op Mallorca gevaarlijk?
Meestal niet. De parelkwal geeft de pittigste steek van de gewone soorten; de spiegeleikwal en de oorkwal zijn vrijwel onschuldig. Het Portugees oorlogsschip kan wel een anafylactische shock veroorzaken: na contact altijd naar een arts of 112 bellen.
Welke bruine kwallen zie je op Mallorca?
Vaak de spiegeleikwal, met een geelbruine koepel als een gebakken ei, die nauwelijks steekt en vooral van juli tot november voorkomt. Zestien bruine strepen als op een kompas wijzen op de kompaskwal, die pijnlijke striemen geeft.
Welke kwallen-app werkt op Mallorca?
MedusApp, gratis en zonder reclame, van de Polytechnische Universiteit van Valencia en de Universiteit van Alicante. Je ziet er meldingen van zwemmers op een kaart, maar de vlag en de strandwacht blijven leidend.
Hoe weet je of er vandaag kwallen zijn op Mallorca?
Bekijk de avond ervoor bij AEMET de wind in jouw kustzone, check ’s ochtends MedusApp en vraag het de strandwacht. Hangt er een witte vlag met twee lila kwallen, dan zijn er kwallen gesignaleerd.
Wat betekent de vlag met kwallen op het strand?
Op de Balearen is dat een witte vlag met twee lila kwallen (Decret 27/2015). Hij waarschuwt voor kwallen, maar is geen zwemverbod; dat is alleen de rode vlag. Een paarse kwallenvlag bestaat hier officieel niet.
Wat moet je doen bij een kwallenbeet?
Uit het water, tentakelresten verwijderen met een pincet of pasje, niet wrijven, spoelen met zeewater en koelen met ijs in een zakje. Geen zoet water, azijn, ammoniak of urine. Bij benauwdheid, braken of duizeligheid bel je 112.
Komt het Portugees oorlogsschip voor op Mallorca?
Af en toe. In mei 2018 sloot Palma de zwemzone van Es Molinar en het strand van Can Pastilla na vondsten. In juli 2026 vond de kustreinigingsdienst op de Balearen geen enkel exemplaar.
Bronnen
Eerste hulp en vlaggen: Salut Pública, Caravel·les i meduses, 112 Illes Balears, meduses, 112 Illes Balears, playa, Cruz Roja, Consell de Govern 2015 en Decret 27/2015. Monitoring: ABAQUA, Govern 2018, CSIC 2021, PortsIB juni en juli 2026, SOS PlatGes 2.0. Wind en stroming: AEMET kustvoorspelling, Hernández-Carrasco e.a. 2013, Ramírez-Romero e.a. 2023, Prieto e.a. 2015. Apps: MedusApp, UPV 2022. Nieuws: Ultima Hora 2018, 2025 en 2026. Soorten: Wikipedia over parelkwal, spiegeleikwal, bloemkoolkwal, oorkwal, kompaskwal en bezaantje. Geraadpleegd op 11 september 2026.
