Bijgewerkt op
De parelkwal of paarse kwal, die rond Ibiza de meeste steken geeft, in een rotspoel op Sardinië. Foto: Hans Hillewaert, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Kwallen op Ibiza horen bij de zomer: de strandwachten van alleen al de gemeente Sant Josep behandelden in het seizoen 2025 maar liefst 2.344 kwallenbeten. Meestal gaat het om de paarse parelkwal (Pelagia noctiluca), waarvan de steek flink pijn doet maar zelden gevaarlijk is. Of er vandaag kwallen zijn, bepaalt vooral de wind, en omdat Ibiza klein is, ligt er bijna altijd een kust in de luwte. Hangt er een witte vlag met twee lila kwallen, vraag dan de strandwacht om advies, en spoel een beet met zeewater, nooit met zoet water.
Hieronder lees je per kust welke wind kwallen aanvoert, welke app een Haags bedrijf voor Ibiza maakt en waarom een openbare kwallenkaart in 2026 ontbreekt. Voor Mallorca is er een eigen gids over kwallen op Mallorca.
Hoe vaak word je op Ibiza door een kwal gestoken?
Cijfers voor het hele eiland ontbreken, maar Sant Josep de sa Talaia publiceerde in november 2025 de balans van haar reddingsdienst. Op elf bewaakte stranden, van Platja d’en Bossa en Ses Salines tot Cala Comte, telden de strandwachten tussen 13 april en 31 oktober 5.400 medische hulpverleningen, waarvan 2.344 voor kwallen. Alleen kleine wondjes (2.377) kwamen vaker voor: ruim vier op de tien medische hulpverleningen gingen over een kwal.
Per jaar verschilt het sterk: Antoni Grau van de visserijdirectie van de regering noemde 2018 een zeer rijk en 2020 een mager jaar voor de parelkwal. In juni 2026 haalde de kustreinigingsdienst van PortsIB op de Balearen 15 kilo parelkwallen uit de zwemzones, in juli nog eens 10 kilo van verschillende soorten.
Welke kwallen zie je rond Ibiza? De paarse en de bruine
Bijna alles draait om de parelkwal of lichtende kwal (Pelagia noctiluca), de paarse kwal. Volgens CSIC-oceanografe Laura Prieto is hij goed voor zo’n negentig procent van de kwallen in de Middellandse Zee. De schijf is 3 tot 12 centimeter breed, paars, roze of lichtbruin gestippeld, met acht lange tentakels. Overdag leeft hij diep in open zee, ’s nachts komt hij boven en geeft hij licht. Ook de schijf netelt, en pas aangespoelde dode exemplaren steken nog. Pijn en uitslag houden meestal een tot twee weken aan; doden zijn niet bekend.
Een geelbruine kwal is meestal de spiegeleikwal (Cotylorhiza tuberculata), in het Spaans huevo frito: doorgaans kleiner dan 17 centimeter, vooral van juli tot en met november te zien en vrijwel onschuldig. Zestien bruine V-strepen op een geelwitte koepel wijzen op de kompaskwal (Chrysaora hysoscella), die pijnlijk steekt. Niet te verwarren met de bloemkoolkwal of zeepaddenstoel (Rhizostoma pulmo), een lichtblauwe reus zonder lange randtentakels die matig netelt en bijna een meter breed kan worden; eind juli 2023 dook er een op bij Es Codolar. De doorzichtige oorkwal (Aurelia aurita) steekt nauwelijks.
Portugees oorlogsschip en bezaantje: blauwe drijvers in het voorjaar
Het Portugees oorlogsschip (Physalia physalis) is geen kwal maar een kolonie onder een drijvende gasblaas, en het enige dier hier dat gevaarlijk kan zijn: volgens 112 Illes Balears kan de steek een anafylactische shock veroorzaken, en de tentakels worden soms 30 meter lang. Op 31 maart 2021 lagen er twee op Es Cavallet, in juli 2024 dreef er een bij Sa Conillera en eind maart 2025 spoelden er exemplaren aan in calas aan de westkust en op Formentera. Volgens directeur-generaal Visserij Antoni Grau komen ze bijna elk jaar in het voorjaar uit de Atlantische Oceaan binnen en sterven ze meestal eind juni, als het water te warm wordt. In juli 2026 vond de kustreinigingsdienst er op de Balearen geen enkele. Zie je er een: niet aanraken, ook niet op het zand, en melden bij de strandwacht of 112.
Het onschuldige bezaantje (Velella velella), in het Catalaans barquetes de Sant Pere, is een blauw drijvertje van 1 tot 8 centimeter met een zeiltje. Het spoelt in het voorjaar soms met duizenden tegelijk aan, zoals in mei 2019 op het stadsstrand van Santa Eulària en in maart 2025 bij Es Codolar en Portinatx.
Waarom kwallen naar Ibiza drijven: het Kanaal van Ibiza
Kwallen worden volgens de gezondheidsdienst door stroming en wind naar de kust gebracht, en Ibiza ligt op een kruispunt van stromingen. Door het Kanaal van Ibiza, tussen het eiland en het Spaanse vasteland, loopt volgens het kustobservatorium SOCIB, dat het sinds 2011 met onbemande gliders meet, het grootste deel van de noord-zuiduitwisseling van water in het westelijke Middellandse Zeegebied. De Noordstroom trekt langs de Spaanse kust naar het zuiden en kan zich daar splitsen: een tak gaat door het kanaal, de andere langs de noordkust van de Balearen.
Volgens een studie uit 2023 van onder meer ICMAN en IMEDEA voert die Noordstroom parelkwallen uit de Ligurische Zee, boven Corsica, naar de kusten van het noordwestelijke Middellandse Zeegebied; voor de Balearen speelt ook Atlantisch water uit het zuidwesten mee. Een strand aan de oostkust van Ibiza was een van de drie Balearische meetpunten met veel kwallenbeten. Waarom er meer kwallen lijken te komen, is minder zeker: de gezondheidsdienst noemt ook minder natuurlijke vijanden, CSIC-onderzoekster Prieto vooral klimaatverandering en vervuiling.
Welke kust bij welke wind: de windwijzer voor Ibiza
Een officiële voorspelling per strand bestaat niet, maar een aanlandige wind, van zee naar het strand, duwt alles wat aan of vlak onder het oppervlak drijft richting kust. AEMET, het Spaanse weerinstituut, behandelt de kustwateren van Ibiza als één zone, dus welke kust aanlandig is, bepaal je zelf met deze tabel.
| Kust | Stranden, bijvoorbeeld | Aanlandige wind |
|---|---|---|
| Noord | Port de Sant Miquel, Benirràs, Cala Xarraca, Portinatx | tramuntana (N), mestral (NW), gregal (NO) |
| Oost | Cala Sant Vicent, Es Figueral, Cala Nova, Es Canar, Cala Llonga | gregal (NO), llevant (O), xaloc (ZO) |
| Zuidoost | Talamanca, Platja d’en Bossa, Es Cavallet | llevant (O), xaloc (ZO), migjorn (Z) |
| Zuid | Ses Salines, Cala Jondal, Es Codolar | xaloc (ZO), migjorn (Z), llebeig (ZW) |
| West | Cala Tarida, Cala Comte, Cala Bassa, Port des Torrent, Cala Gració | llebeig (ZW), ponent (W), mestral (NW) |
Indeling naar ligging; Catalaanse windnamen.
Draai de tabel om en je hebt je uitwijkstrand: bij een stevige llevant ligt de westkust in de luwte, bij een zuidwester het noorden en oosten. Ver is het nooit. Van Cala Gració bij Sant Antoni naar Santa Eulària is het hemelsbreed zo’n 21 kilometer, van Portinatx naar Ses Salines zo’n 32. Hoe groot Ibiza werkelijk is, met de afstanden en rijtijden tussen de dorpen, staat in de gids over hoe groot Ibiza is. Biologe Verónica Núñez van het Ibizaanse opvangcentrum voor zeedieren CREM zei het in 2016 zo: hoor je van kwallen in Sant Antoni, ga dan naar de andere kant. De bus op Ibiza brengt je ook zonder auto aan de overkant, en alle stranden per kust staan op de Ibiza stranden kaart.
Het blijft een vuistregel: stroming brengt kwallen ook bij weinig wind. In juli 2026 noemde El Independiente, op basis van meldingen op het platform Meduseo, voor Ibiza Port de Sant Miquel en Portinatx, allebei aan de noordkust. Kwallennetten, zoals in 2015 bij Cala Vadella, overtuigden volgens Núñez niet iedereen: het water erachter ververst minder.
De kwallenvlag op Ibiza: wit met twee lila kwallen
Op Ibiza hangt bij kwallen geen paarse vlag, zoals je soms leest, maar een witte vlag van 1 bij 1,5 meter met twee lila kwallen. Die staat in Decret 27/2015 van 24 april 2015 (BOIB nr. 66), dat de strandvlaggen voor alle Balearen regelt, en waarschuwt voor kwallen in zo’n aantal dat voorzorg nodig is. Het is een aanvullende vlag naast de kleurvlag en op zichzelf geen zwemverbod.
De kleurvlaggen betekenen volgens 112 Illes Balears: groen is zwemmen toegestaan, geel is voorzichtig, rood is een volledig zwemverbod en oranje betekent dat het reddingsteam niet inzetbaar is omdat het is weggeroepen, bijvoorbeeld voor een vermissing. Hangt de kwallenvlag naast groen, vraag dan bij de post waar de kwallen zitten. Op onbewaakte calas hangt geen vlag; zie je daar veel kwallen, meld het dan bij de dichtstbijzijnde post of bij 112.
Kwallen op Ibiza vandaag: apps, AEMET en wat in 2026 ontbreekt
Wie wil weten of er vandaag kwallen zijn, moet in 2026 zelf puzzelen. De site platgesdebalears.com, die sinds 2025 per strand de vlag en de toestand van de zee toonde, werkte volgens La Voz de Ibiza bij de start van het seizoen niet meer; de regering noemde het een uitbestede dienst. Het Gemelo Digital de Turismo, sinds 24 juli 2026 in testfase online, toont de drukte op onder meer 34 stranden van Ibiza, maar kwallen komen in de aankondiging niet voor. De strandwachten melden vlag en kwallen wel in hun interne app SOS PlatGes 2.0, en het meetnet dat in 2014 begon, telde volgens CSIC in 2021 al bijna 200.000 waarnemingen. Openbaar is dat niet.
Werk daarom in drie stappen. Kijk de avond ervoor bij AEMET naar de kustvoorspelling voor de Aguas costeras de Ibiza; op 11 september 2026 stond daar componente E 2 a 3, oostenwind kracht 2 tot 3, dus aanlandig op de oostkust. Open ’s ochtends een kwallen-app. Voor Ibiza en Formentera is er Medusas Ibiza, in de Nederlandse Play Store Kwallen meldingen en stranden. Ismael, die in outdoor en cliffdiving werkt, en Roel, die eens voor niets naar een strand vol kwallen reed, brachten hem in 2018 uit via het Haagse bedrijf MBZR B.V. De app is gratis met reclame, heeft op Google Play meer dan 10.000 downloads en voorspelt ook op basis van de wind. MedusApp, van de universiteiten van Valencia (UPV) en Alicante, werkt in heel Spanje, zonder reclame en met soortherkenning op een foto. Het blijven burgermeldingen; op het strand heeft de strandwacht het laatste woord.
Eerste hulp bij een kwallenbeet op Ibiza
Word je gestoken, volg dan het stappenplan van Salut Pública, de gezondheidsdienst van de regering. Kom uit het water en haal tentakelresten weg met een pincet en handschoenen of met de rand van een bankpas, niet met blote vingers. Niet krabben of wrijven, en geen handdoek of zand, want druk laat meer gif vrijkomen. Spoel met zeewater waarin geen tentakelstukjes drijven; zoet water, ook dat van de stranddouche, laat achtergebleven netelcellen door het verschil in zoutgehalte alsnog afvuren. Gebruik geen ammoniak of urine. Koel met ijs in een dichte plastic zak, nooit direct op de huid: tien tot vijftien minuten, vijf minuten pauze en zo nodig opnieuw.
Over azijn zijn de officiële bronnen het oneens. Salut Pública zegt uitdrukkelijk geen azijn. 112 Illes Balears noemt in zijn stappenplan wel azijn, maar koppelt het bij de behandeling per soort alleen aan het Portugees oorlogsschip, met voor de parelkwal magnesiumsulfaat, toe te passen door opgeleid strandpersoneel. Bij de vondst op Es Cavallet in 2021 adviseerde het natuurpark Ses Salines juist: geen azijn, wel fysiologisch zout en kou. Veiligst is dus: zelf alleen zeewater en kou, de rest aan de socorrista. Bel 112 of ga naar een gezondheidscentrum bij misselijkheid, braken, duizeligheid, spierkramp, benauwdheid of algehele malaise, en altijd na contact met een Portugees oorlogsschip.
Kwallen vermijden, ook met kinderen en bij het snorkelen
Bij een kwallenplaag raadt 112 aan het water helemaal te mijden, ook de waterlijn, want losse tentakelstukjes hopen zich op in de branding. Aangespoelde kwallen netelen tot 24 uur na het opdrogen. Zonnebrandcrème houdt een deel van het contact tegen, en wie lang snorkelt, draagt beter een lycra shirt; goede plekken staan in snorkelen op Ibiza.
Kies met kinderen een bewaakt strand en maak van de ochtendcheck een vast ritueel. Gezinsstranden als Cala Llonga en Es Canar liggen bij gregal en llevant aan de risicokant; kies dan de westkust, zoals Port des Torrent, of een dag in het Aquarium Cap Blanc. Meer tips staan in Ibiza met kinderen, de zeewatertemperatuur per maand in beste reistijd Ibiza.
De kusten van Ibiza op de kaart
Veelgestelde vragen over kwallen op Ibiza
Zijn er kwallen op Ibiza?
Ja, vooral in de zomer: de strandwachten van Sant Josep behandelden in 2025 op elf stranden 2.344 kwallenbeten. Het aantal wisselt per jaar, per dag en per kust.
Wat is de paarse kwal op Ibiza?
De parelkwal (Pelagia noctiluca), met een gestippelde paarse tot roze schijf van 3 tot 12 centimeter. De steek doet een tot twee weken pijn, maar is zelden gevaarlijk.
Welke bruine kwal zie je op Ibiza?
Meestal de spiegeleikwal, met een geelbruine koepel als een gebakken ei, vrijwel onschuldig. Zestien bruine V-strepen wijzen op de kompaskwal, die wel pijnlijk steekt.
Welke kwallen-app werkt op Ibiza?
Medusas Ibiza (in de Nederlandse Play Store: Kwallen meldingen en stranden) voor Ibiza en Formentera, met ook een windvoorspelling, en MedusApp voor heel Spanje.
Hoe weet je of er vandaag kwallen zijn op Ibiza?
Check de avond ervoor de wind bij AEMET, ’s ochtends een kwallen-app en ter plekke de strandwacht. Een openbare officiële kwallenkaart per strand bestaat in 2026 niet.
Welke vlag betekent kwallen op Ibiza?
Een witte vlag met twee lila kwallen (Decret 27/2015). Hij waarschuwt, maar is geen zwemverbod; dat is alleen de rode vlag. Een paarse kwallenvlag bestaat hier officieel niet.
Wat doe je bij een kwallenbeet op Ibiza?
Uit het water, tentakelresten verwijderen met een pincet of pasje, niet wrijven, spoelen met zeewater en koelen met ijs in een zakje. Geen zoet water, ammoniak of urine. Bij benauwdheid of braken: 112.
Komt het Portugees oorlogsschip voor op Ibiza?
Af en toe, vooral in het voorjaar, zoals in 2021 op Es Cavallet en in 2025 aan de westkust. Na contact altijd naar een arts of 112 bellen.
Bronnen
Eerste hulp en vlaggen: Salut Pública, 112 Illes Balears over kwallen en vlaggen, Decret 27/2015. Ibiza: Periódico de Ibiza over Sant Josep, CREM, Santa Eulària, Grau, Sa Conillera en 2025; Noudiari over Es Cavallet, Es Codolar en bezaantjes; La Voz de Ibiza mei en juli 2026; El Independiente, Palma Weekly. Monitoring: PortsIB juni en juli, CSIC, SOS PlatGes. Stroming en wind: SOCIB, Ramírez-Romero e.a., AEMET. Apps: Medusas Ibiza, Google Play, MedusApp, UPV. Soorten: Wikipedia over parelkwal, spiegeleikwal, kompaskwal, Chrysaora, oorkwal en bloemkoolkwal. Geraadpleegd op 11 september 2026.
