Es Pujols aan de noordkust: het enige dorp op Formentera waar het na zonsondergang echt druk is. Foto: Emanuela Meme Giudici, CC BY 3.0 (Wikimedia Commons).
Op een eiland dat vooral bekendstaat om stilte is Es Pujols de uitzondering. Dit is de enige plaats van Formentera met een echte boulevard, met terrassen die tot laat doorgaan en met genoeg hotels om er een week te blijven zonder vervoer. Tegelijk is het geen badplaats zoals je die van Ibiza of Mallorca kent: het geheel is klein, de bebouwing laag, en tussen de restaurants door staan nog altijd de houten botenhuizen waarmee vissers hun boten uit het water trokken. Op deze pagina lees je hoe het dorp in elkaar zit, wat er te doen is, wat die opvallende bouwsels langs het water zijn en waarom er vier kilometer verderop een wachttoren uit 1762 staat.
Het dorp en het strand
Es Pujols ligt aan een flauwe baai aan de noordkust, met een strand van fijn licht zand waar het water geleidelijk afloopt en lang ondiep blijft. De strook is niet groot, dus in juli en augustus ligt het er vol, maar het water is er even helder als op de beroemdere stranden van het eiland en je hebt alles binnen handbereik: ligbedden, douches, terrassen en supermarkten op een paar passen van je handdoek.
Achter het zand loopt een wandelboulevard langs de zee, en dat is het element dat Es Pujols zijn karakter geeft. ’s Avonds komt daar iedereen samen: gezinnen die een ijsje halen, kraampjes met sieraden en leerwerk, en terrassen die tot na middernacht doorgaan. Wilde feestbestemming is het niet, en wie de clubcultuur van Ibiza verwacht komt bedrogen uit, maar het is wel de enige plek op Formentera waar het na zonsondergang echt leeft. Meer daarover staat op onze pagina over uitgaan in Es Pujols.
De escars: houten botenhuizen aan het water
Langs de rotsranden aan weerszijden van het strand staan lage houten bouwsels met een schuine helling naar het water toe. Dat zijn escars, botenhuizen waarin de vissers hun houten sloepen droog en veilig stalden, uit het water getrokken over die helling om ze weg te houden van de golfslag en de zon. Ze staan er niet als museumstuk maar als gebruiksvoorwerp, en op sommige liggen de boten er nog steeds in.
Voor Formentera zijn ze karakteristiek: op een eiland zonder natuurlijke haven van betekenis, waar de kust vrijwel overal open ligt, was dit de manier om een boot te bezitten. De constructie is telkens hetzelfde, met houten balken, een dak van riet of golfplaat en een spoor van planken naar zee. Ze zijn inmiddels beschermd als onderdeel van het bouwkundig erfgoed van het eiland, wat betekent dat ze niet zomaar mogen worden gesloopt of vervangen door terrassen. Loop er in de vroege ochtend langs, wanneer het licht laag staat en het strand nog leeg is; dan zie je pas hoe eigen die bouwsels eruitzien.
1762: de wachttorens tegen de piraten
Ongeveer vier kilometer langs de kust ten oosten van Es Pujols staat op een klif de Torre de sa Punta Prima, en dat is geen decoratief overblijfsel maar een serieus verdedigingswerk. Hij werd gebouwd in 1762, onder leiding van de militair ingenieur Juan Ballester de Zafra, als onderdeel van een reeks die de Spaanse Kroon halverwege de achttiende eeuw op Formentera liet neerzetten om invallen van piraten te voorkomen.
Er kwamen er vier op het eiland zelf, praktisch identiek: bij Punta Prima, bij Punta Gavina, op Cap de Barbaria en bij Es Pi des Català, plus die van Sa Guardiola op het eilandje S’Espalmador. Die van Punta Prima is de grootste van de reeks. De vorm is doordacht: hij staat op een rond platform, loopt kegelvormig omhoog, heeft twee verdiepingen met daarboven een zolder en een borstwering, en de ingang zit bewust op de bovenste verdieping zodat een aanvaller er niet zomaar in kon komen.
Van binnen bekijken kan er maar bij één: alleen de gerestaureerde toren van Es Pi des Català is voor bezoekers toegankelijk. Bij Punta Prima blijft het bij de buitenkant, maar daar draait het ook om, want vanaf dat punt kijk je over de zee richting Ibiza en snap je in één blik waarom juist hier een uitkijkpost stond. Het strandje eronder is onze pagina over Punta Prima waard.
Te voet naar de witte stranden van het noorden
Vanaf Es Pujols loopt de kust noordwaarts de landtong Es Trucadors op, de smalle zandstrook die uitloopt naar de noordpunt van het eiland. Dat is de mooiste wandeling die je vanuit het dorp kunt maken: eerst langs het kleine Sa Roqueta, daarna de landtong op met aan de ene kant het wildere Platja de Llevant en aan de andere kant Ses Illetes, het strand waarvoor mensen naar Formentera komen.
Reken op ongeveer een uur naar het begin van Ses Illetes en anderhalf tot de punt. Het pad loopt over zand en losse rots en er is nauwelijks schaduw, dus neem water mee en ga vroeg of aan het einde van de middag. Wie liever niet loopt, neemt de fiets: het terrein is vlak en er ligt een groene route langs vrijwel dezelfde lijn. Aan het uiteinde van de landtong ligt bij laag water een doorwaadbare plek richting het eilandje Espalmador, al is oversteken er niet zonder risico en is aan land gaan er aan regels gebonden.
Bereikbaarheid en vervoer
Vanaf de haven La Savina, waar alle veerboten aankomen, is het ongeveer vijf kilometer naar Es Pujols, een ritje van een minuut of tien. Vanaf de hoofdplaats Sant Francesc ben je er in een kwartier, en Sant Ferran ligt op twee kilometer.
Es Pujols is de enige plaats op het eiland waar je zonder eigen vervoer prima uit de voeten kunt, want strand, restaurants en winkels liggen allemaal op loopafstand. Wil je de rest van het eiland zien, dan heb je wel iets nodig: de scooter is hier de klassieke keuze en past bij de schaal, een huurauto is handiger met bagage of kinderen. Parkeren in het centrum van Es Pujols is in juli en augustus lastig; gebruik dan de terreinen aan de rand en loop het laatste stukje.
Wanneer je het beste gaat
Het seizoen loopt hier ruwweg van mei tot en met oktober. In mei, juni en september is het aangenaam en betaalbaar, met warm genoeg water en terrassen die open zijn zonder dat je moet wachten op een tafel. Juli en augustus zijn het drukst, en dat merk je in Es Pujols harder dan elders op het eiland, zowel op het strand als ’s avonds in de straten.
Buiten het seizoen, van november tot april, gaat een groot deel van de restaurants en hotels dicht en verandert Es Pujols in een stille plek. Voor wie het eiland kent is dat juist de mooiste tijd om er te wandelen, maar reken dan niet op voorzieningen. Voor de bredere planning is er onze gids met praktische tips voor Formentera.
In de buurt
Es Pujols ligt centraal genoeg om vanuit hier het hele eiland te doen. Noordwaarts liggen de witte stranden van de landtong, oostwaarts de kust naar Punta Prima en verderop Es Caló de Sant Agustí en de klim naar het hoogland van La Mola. Zuidwaarts kom je bij de lange zuidkust met Platja de Migjorn en de chiringuito’s, waaronder de Blue Bar.
Westelijk, aan de andere kant van het eiland, ligt Cala Saona, het strand met de rode kliffen waar de zon in zee zakt. Voor het complete overzicht is er onze gids over de mooiste stranden van Formentera, en Formentera is een van de vier Balearen.
Es Pujols op de kaart
Veelgestelde vragen over Es Pujols
Is Es Pujols een feestbestemming?
Niet zoals Ibiza. Het is de levendigste plaats van Formentera, met een boulevard vol terrassen die tot laat doorgaan en kraampjes langs het water, maar het blijft kleinschalig en er is geen clubcultuur van betekenis.
Wat zijn die houten bouwsels langs het water?
Escars: botenhuizen waarin vissers hun sloepen droog stalden, uit het water getrokken over een houten helling. Ze zijn typerend voor Formentera, dat geen natuurlijke haven van betekenis heeft, en ze zijn beschermd als bouwkundig erfgoed.
Wat is de toren bij Punta Prima?
De Torre de sa Punta Prima, gebouwd in 1762 onder leiding van militair ingenieur Juan Ballester de Zafra als verdediging tegen piraten. Het is de grootste van de vier torens op het eiland, met de ingang op de bovenverdieping zodat aanvallers er niet in konden.
Kun je een van die torens van binnen bekijken?
Alleen die van Es Pi des Català, die gerestaureerd is en bezoekers ontvangt. Bij Punta Prima blijft het bij de buitenkant, al is het uitzicht vanaf dat klif richting Ibiza de wandeling waard.
Kun je vanuit Es Pujols naar Ses Illetes lopen?
Ja, over de landtong Es Trucadors, in ongeveer een uur naar het begin van het strand en anderhalf tot de noordpunt. Er is nauwelijks schaduw, dus neem water mee en ga vroeg of laat op de dag.
Heb je vervoer nodig als je in Es Pujols slaapt?
Voor het dorp zelf niet, want strand, restaurants en winkels liggen op loopafstand. Dat is uniek op dit eiland. Voor de rest van Formentera heb je wel een scooter, auto of fiets nodig.
Hoe kom je vanaf de veerboot in Es Pujols?
De haven La Savina ligt op ongeveer vijf kilometer, een ritje van een minuut of tien met taxi, scooter of huurauto. Er rijdt in het seizoen ook een beperkte busdienst.
Wanneer is het er het aangenaamst?
Mei, juni en september. Dan is het water warm genoeg en zijn de terrassen open zonder dat je op een tafel moet wachten. Juli en augustus zijn het drukst; van november tot april is het meeste gesloten.
Bronnen
De bouw van de Torre de sa Punta Prima in 1762 onder leiding van militair ingenieur Juan Ballester de Zafra, de reeks van vier vrijwel identieke torens op Formentera plus die op S’Espalmador, de bouwvorm met de ingang op de bovenverdieping en het gegeven dat alleen de toren van Es Pi des Català voor bezoekers toegankelijk is, zijn nagelezen in openbare bronnen over het eiland, waaronder de toeristische dienst van Formentera. Seizoenen, busdiensten en openingstijden wijzigen per jaar, dus controleer die voor je bezoek. Foto’s via Wikimedia Commons met naamsvermelding bij het beeld.
