Aan de wilde noordkust van Formentera, verscholen tussen Es Pujols en Sant Ferran, ligt een baai die zich niet zomaar prijsgeeft. Cala en Baster heeft geen fijne witte zandvlakte, geen strandbedjes en geen rij parasols, en juist daarin schuilt haar charme. Dit is een rotsige inham met okerkleurige zandsteenwanden, glashelder en verrassend diep water, en een reeks grotachtige botenhuisjes die vissers ooit met de hand in de kliffen hebben uitgehakt. Wie hier afdaalt, ruilt comfort in voor stilte, en dat blijkt een uitstekende ruil. Cala en Baster is een van de meest ongerepte plekken van het eiland, een baai voor snorkelaars, dwalers en liefhebbers van het onaffe, ruwe Formentera dat elders langzaam verdwijnt.
Een wilde baai aan de Tramuntana-kant
Cala en Baster ligt aan de noordoostkust van Formentera, aan de kant die de bewoners de Tramuntana noemen, genoemd naar de noordenwind die hier het hardst waait. Het is de ruwere flank van het eiland, waar de kust zich niet uitstrekt in lange stranden maar zich opbreekt in kliffen, punten en kleine inhammen. De baai zelf heeft ongeveer de vorm van een hoefijzer, met aan weerszijden lage rotswanden van zachte zandsteen die in warme okertinten oplichten tegen het blauw van de zee.
De sfeer is die van een verlaten kust, ver van de vertrouwde ansichtkaartbeelden van Formentera. Waar plekken als Ses Illetes beroemd zijn om hun karibische kleuren en fijne zand, laat Cala en Baster een ander gezicht van het eiland zien, harder en eerlijker. Hier hoor je vooral de wind, het klotsen van het water tegen de rotsen en af en toe het geritsel van struikgewas. Voor wie het drukke Formentera even wil ontvluchten, is dit een van de rustigste hoeken die er zijn.
De uitgehakte escars, hart van de baai
Het meest bijzondere aan Cala en Baster zijn de escars, de botenhuisjes die de vissers hier generaties geleden aanlegden. Op de meeste plekken langs de kust van de Balearen bouwden vissers eenvoudige houten of stenen loodsjes om hun boten in te bergen, maar in Cala en Baster ging het anders. Omdat er nauwelijks vlakke oever was, hakten ze de bergplaatsen simpelweg uit de rots. In de zachte zandsteen aan de oostzijde van de baai groeven ze met de hand grotten uit, groot genoeg om een traditionele vissersboot droog en beschut op te stellen.
Die keuze was puur praktisch. De noordkust vangt de storm vol op, en een boot die op het open water bleef liggen, hield het niet lang uit tegen de golven die hier bij ruw weer tegen de rotsen slaan. De uitgehakte holtes boden bescherming die geen los bouwsel kon bieden. Vandaag de dag zijn de meeste escars niet meer in gebruik en staan ze er wat vergeten bij, maar juist dat maakt ze zo betoverend. Ze zijn een stille getuige van een tijd waarin het leven op Formentera draaide om vissen, geduld en het maken van iets duurzaams met de simpelste middelen. Voor bezoekers dienen de grotten nu vooral als schaduwplek en als de meest gefotografeerde plek van de hele baai.
Het water en de zeebodem
Wie hier komt om te zwemmen, wordt beloond met water dat opvallend helder en al snel behoorlijk diep is. Er is geen langzaam aflopend zandstrand dat je stap voor stap dieper voert, in plaats daarvan zak je vanaf de rotsen vrij snel het diepe in. Dat vraagt om een beetje ervaring en om waterschoenen, want de bodem en de kant zijn rotsig en oneffen. Maar wie eenmaal in het water ligt, snapt meteen waarom deze baai zo geliefd is bij snorkelaars.
De rotsige zeebodem zit vol spleten, holtes en overhangen, en dat is precies wat het onderwaterleven aantrekt. In de honderden gaten langs de kustlijn schuilen talrijke vissoorten, en met een beetje geluk zie je een zeester op de bodem liggen of een inktvis wegschieten tussen de stenen. Het water is er door de beschutting van de rotsen vaak kalm en doorzichtig, waardoor je verrassend ver kunt kijken. Dit is geen plek om lui in ondiep water te dobberen, maar wel een van de mooiere snorkelbaaien van Formentera. Ook Es Caló de Sant Agustí verderop langs dezelfde noordkust staat bekend om zijn helder water en oude vissershaven, zodat je twee plekken met eenzelfde ruige charme aan elkaar kunt rijgen.
Voorzieningen, of eigenlijk het ontbreken ervan
Laat er geen misverstand over bestaan, Cala en Baster is een baai zonder voorzieningen. Er is geen strandtent, geen restaurant, geen verhuur van ligbedden of parasols, en er is ook geen badmeester. Wat je meeneemt, neem je zelf mee, en wat je meebrengt, neem je ook weer mee terug. Juist dat gebrek aan faciliteiten houdt de plek ongerept en zorgt ervoor dat het hier zelden druk wordt.
Zorg dus dat je voorbereid komt, met genoeg water, iets te eten, schaduw of een parasol als je die zelf meeneemt, en stevige waterschoenen voor de rotsige kant. Wie na een tijdje behoefte heeft aan een koud drankje of een hapje, rijdt terug naar het dorp Sant Ferran, waar cafés, bakkers en winkeltjes te vinden zijn. Voor een uitgebreidere maaltijd loont het om de beste restaurants van Formentera er even op na te slaan, zodat je je dag aan zee kunt afsluiten met een goed diner elders op het eiland.
Het wilde karakter en de stilte
Wat Cala en Baster zo bijzonder maakt, is haar onaffe, bijna vergeten karakter. Dit is een van de minst bezochte plekken van Formentera, en dat merk je meteen. Terwijl de beroemde stranden in het hoogseizoen vollopen, kun je hier zomaar een groot deel van de dag de baai vrijwel voor jezelf hebben. De ruwe okerkleurige kliffen, de donkere openingen van de escars en het diepe blauwe water vormen samen een landschap dat eerder aan een verlaten filmset doet denken dan aan een toeristisch strand.
Er hangt een rust die je op de drukkere plekken van het eiland niet snel vindt. Geen muziek uit strandtenten, geen geroezemoes van honderden mensen, alleen de zee, de wind en het licht dat in de loop van de dag over de rotsen trekt. Aan de overkant van het water tekenen zich in de verte de kliffen van La Mola af, het hoge plateau in het oosten van Formentera, dat de horizon een dramatisch decor geeft. Het is de kant van het eiland die het ruige, natuurlijke Formentera bewaart, en Cala en Baster is daar een van de mooiste voorbeelden van.
Wanneer je het beste kunt gaan
Het beste seizoen om Cala en Baster te bezoeken loopt van eind mei tot in oktober, wanneer het water aangenaam op temperatuur is en de zon lang boven de baai blijft staan. In juli en augustus is het water op zijn warmst en het zicht onder water vaak het beste, maar zelfs in het hoogseizoen blijft deze baai relatief rustig omdat er geen voorzieningen zijn en de toegang wat moeite kost. De schouderseizoenen in juni en september zijn misschien wel het aangenaamst, met warm water, veel licht en nog minder mensen.
Bij het plannen van je bezoek is de wind belangrijker dan op de meeste andere plekken. Omdat de baai aan de noordoostkust ligt, vangt ze de oostenwind vol op, en juist die wind maakt het water tussen de rotsen woelig en het zwemmen onprettig en zelfs gevaarlijk. Kies daarom een dag met wind uit het westen of zuiden, wanneer de baai in de luwte ligt en het water kalm en helder blijft. Voor een breder beeld van het klimaat over het jaar kun je de praktische tips voor een bezoek aan Formentera raadplegen voordat je vertrekt.
Bereikbaarheid en parkeren
Cala en Baster ligt zo’n vier kilometer van Sant Ferran, en het bereiken vraagt een beetje speurwerk, wat meteen bijdraagt aan het afgelegen gevoel. Vanaf La Savina volg je de hoofdweg richting het binnenland, langs Sant Francesc en Sant Ferran. Op een gegeven moment, in de buurt van de bar Ses Roques, slaat er een smalle verharde weg af die je naar de kust voert. Bij een kruising ga je rechtsaf en rijd je het smalle weggetje verder uit tot het einde. Vanaf Es Pujols of Sant Ferran rijd je eerst een stukje terug richting La Savina voordat je landinwaarts afslaat naar de baai.
De weg is smal en vraagt om rustig en voorzichtig rijden, maar is met een gewone auto goed te doen, en ook per fiets of scooter goed bereikbaar. Bij het einde van het weggetje kun je je vervoer achterlaten, waarna een pad je verder brengt. Houd er rekening mee dat er geen echte parkeerplaats of voorzieningen zijn, dus wees hoffelijk richting bewoners en zet je auto zo dat je niemand hindert. Wie liever geen auto huurt, kan overwegen om een scooter te huren op Formentera, wat op deze smalle wegen en bij de zoektocht naar verscholen baaitjes bijna praktischer is.
Praktische tips voor je bezoek
Vanaf het einde van de weg wacht een afdaling naar het water, en die afdaling is niet vlak. Het pad naar beneden loopt over rotsig terrein, dus draag stevig schoeisel en neem de tijd. Diezelfde afdaling betekent aan het einde van de dag natuurlijk een klim omhoog, iets om rekening mee te houden als je veel spullen meesjouwt. Reis daarom licht, met alleen wat je echt nodig hebt.
Neem zeker waterschoenen mee, want zowel de kant als de bodem is rotsig, en de instap in het water gaat een stuk prettiger met bescherming aan je voeten. Denk verder aan voldoende drinkwater, zonnebescherming en eigen schaduw, want die vind je hier niet. Ga vroeg als je zeker wilt zijn van een goed plekje op de beperkte rotsoever, en respecteer de rust en de natuur door alles wat je meeneemt ook weer mee terug te nemen. Cala en Baster is mooi juist omdat ze ongerept is, en het is aan iedere bezoeker om dat zo te houden. Wie meer wil weten over de eigenaardigheden van het eiland, vindt bij de bezienswaardigheden van Formentera nog volop inspiratie voor de rest van de reis.
In de buurt
De ligging tussen Es Pujols en Sant Ferran maakt Cala en Baster een fijn beginpunt om de noordkant van het eiland te verkennen. Het levendige Es Pujols ligt dichtbij en is de plek voor terrasjes, restaurants en avondgezelligheid na een dag aan de wilde kust. Iets verder oostwaarts vind je bij Es Caló de Sant Agustí een schilderachtig oud vissershaventje dat de sfeer van deze kust perfect voortzet, met eenzelfde helder water en dezelfde traditie van botenhuisjes.
Wie na de rotsen zin heeft in echt zand, rijdt door naar het uitgestrekte Platja de Migjorn aan de zuidkust, een van de langste stranden van het eiland. Voor de klassieke Formentera-plaatjes van turquoise water en wit zand blijft Ses Illetes ongeëvenaard. Zo combineer je in één dag het ruige en het idyllische gezicht van dit kleine eiland aan de rand van de Balearen.
Op de kaart
Veelgestelde vragen
Waar ligt Cala en Baster precies?
Cala en Baster ligt aan de noordoostkust van Formentera, de zogenoemde Tramuntana-kant, tussen Es Pujols en Sant Ferran. Het is een rotsige inham op ongeveer vier kilometer van het dorp Sant Ferran de Ses Roques.
Is Cala en Baster een zandstrand?
Nee, Cala en Baster is geen zandstrand maar een rotsige baai met okerkleurige zandsteenwanden. Je gaat vanaf de rotsen het water in en het is er al snel diep, dus het is meer een plek voor zwemmers en snorkelaars dan voor wie rustig in ondiep water wil pootjebaden.
Wat zijn de grotten of escars in Cala en Baster?
De escars zijn botenhuisjes die vissers vroeger met de hand in de zachte zandsteen hebben uitgehakt. Omdat er weinig vlakke oever was, groeven ze grotten in de rots om hun boten te beschermen tegen de stormen die de noordkust vaak treffen. Vandaag zijn ze grotendeels buiten gebruik en gelden ze als de bijzonderste blikvanger van de baai.
Kun je goed snorkelen in Cala en Baster?
Ja, Cala en Baster is een van de betere snorkelplekken van Formentera. De rotsige zeebodem vol spleten en holtes trekt veel vissen aan, en in het heldere, beschutte water zie je regelmatig zeesterren of een inktvis. Waterschoenen zijn aan te raden vanwege de rotsige kant.
Zijn er voorzieningen bij Cala en Baster?
Nee, er zijn geen voorzieningen. Je vindt er geen strandtent, restaurant, ligbedverhuur of badmeester. Neem zelf water, eten en schaduw mee. De dichtstbijzijnde cafés en winkeltjes vind je in het dorp Sant Ferran.
Hoe kom je bij Cala en Baster?
Je bereikt de baai via een smalle verharde weg die vanaf de hoofdweg richting de kust afslaat, in de buurt van de bar Ses Roques bij Sant Ferran. Aan het einde van de weg laat je je vervoer achter en daal je via een rotsig pad af naar het water. De weg is met een gewone auto, scooter of fiets goed te doen, maar rijd voorzichtig.
Wanneer kun je Cala en Baster het beste bezoeken?
Van eind mei tot in oktober is het water aangenaam op temperatuur. Juni en september zijn extra fijn omdat het dan warm maar rustig is. Belangrijk is de wind, kies een dag met wind uit het westen of zuiden, want oostenwind maakt het water tussen de rotsen woelig en onprettig.
Is Cala en Baster geschikt voor kinderen?
Door het rotsige karakter, de afdaling en het snel diepe water is Cala en Baster minder geschikt voor jonge kinderen. Wie met kinderen komt, is beter af op een rustig zandstrand aan de zuidkust, zoals Platja de Migjorn, dat wel geleidelijk afloopt.
Cala en Baster is een baai voor wie het echte, ongerepte Formentera zoekt, met haar uitgehakte escars, glasheldere water en diepe rust. Wil je dit ruige gezicht van het eiland afwisselen met andere hoogtepunten, verken dan het nabije Es Pujols, het karakteristieke Es Caló de Sant Agustí en de idyllische stranden van Formentera, dat als kleinste juweel schittert binnen de Balearen.
Bronnen en fotocredit
De foto’s komen van Wikimedia Commons (CC). Achtergrond uit de officiële toeristen-site van Formentera en reisgidsen over het eiland.
Lees ook: Blue Bar Formentera.
