Gepubliceerd op
De hele zuidpunt vanuit de lucht, met de vuurtoren op zijn ommuurde vierkant en Ibiza aan de horizon. Foto: Beni Marull, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Rijd vanaf Sant Francesc Xavier de smalle weg naar het zuiden en het eiland houdt langzaam op. De vijgenbomen worden minder, de muurtjes lager, de begroeiing schraler, en op het laatst rijd je over een kale lichte rotsvlakte waar de officiele reisgids zelf het woord maanlandschap voor gebruikt. Aan het eind staat de vuurtoren van Cap de Barbaria, op het zuidelijkste punt van Formentera en daarmee van de hele Balearen. Verder is er niets, en precies dat is de reden dat iedereen er heen gaat.
Waarom het Barbaria heet
De naam verwijst naar de Barbarijse kust, het Noord-Afrikaanse deel van de Middellandse Zee dat vanaf dit punt relatief dichtbij ligt. Dat is geen romantische associatie maar een praktische: het was de kant waar het gevaar vandaan kwam. Eeuwenlang kwamen hier kapers aan land, en de wachttoren die een paar honderd meter van de vuurtoren staat is daar het antwoord op geweest. Het eiland noemt de kaap zelf meestal gewoon es Cap, alsof er maar een is.
Dat gevoel van buitenpost zit ook in de geschiedenis van het land. Bij de herbevolking van Formentera aan het eind van de zeventiende eeuw werd het grootste deel van Cap de Barbaria gereserveerd voor de Spaanse Kroon, en daar komen namen als de camino del Rei en het pla del Rei vandaan: de weg en de vlakte van de koning. Wie hier loopt, loopt over wat ooit kroondomein was.
De vuurtoren: bedacht in 1924, gebouwd in 1971
De vuurtoren van Barbaria is jonger dan hij lijkt. Het plan dateert uit 1924, maar het duurde tot 1971 voor hij er daadwerkelijk stond. Het licht hangt achtenzeventig meter boven zeeniveau en is bij helder weer tot achttien zeemijl te zien, en hij waarschuwt schepen voor de rotsen die hier onder water doorlopen. Er staan geen bijgebouwen omheen, geen huisjes voor een wachter, geen loods: alleen de witte cilinder op een ommuurd vierkant, midden op een kale vlakte.
Dat beeld is bekender dan de naam. De slotscenes van de film Lucia y el sexo zijn hier opgenomen, en sindsdien staat de lege weg met die toren aan het eind op talloze foto’s. In het echt is het stiller dan je verwacht, zeker als je vroeg of laat gaat, en dan hoor je alleen de wind over de rots en de zee onder de klif.
Schuif opzij voor meer foto’s. Van de kliffen aan de zuidpunt tot het uitzicht op La Mola aan de andere kant van het eiland. Foto’s: Beni Marull (CC BY-SA 4.0) en Joan Gené (CC0), Wikimedia Commons
De Cova Foradada, een gat in het plateau
Een paar meter van de vuurtoren zit een opening in de rots die er onopvallend uitziet tot je ernaast staat. Het is de Cova Foradada, een grot die je door dat gat in het plateau betreedt en die uitkomt op de klifwand, met de zee onder je. Binnen liggen resten van ouder gebruik. Het is niet afgezet en er is geen trap, dus wie naar beneden wil moet klimmen; met gladde zolen of zonder licht is dat geen goed idee.
Neem het mee in je route maar behandel het als wat het is: een natuurlijke opening in een klif, zonder reling, zonder bordje en zonder iemand die let op hoe het afloopt.
De Torre des Garroveret
Iets ten oosten van de vuurtoren staat de Torre des Garroveret, de zuidelijkste wachttoren van Formentera en van de Pitiusen. Hij werd in 1763 gebouwd naar een ontwerp van de Mallorcaanse militair ingenieur Joan Ballester i Zafra en staat vijfenzestig meter boven zee, op een punt vanwaar je de vaart tussen zuid en west kon overzien.
De vorm is die van een afgeknotte kegel, negen meter hoog, met twee verdiepingen en daarboven een platform met een uitkijkhokje. De deur zit op de bovenste verdieping, wat de bedoeling was: je kwam er alleen in met een ladder die je achter je optrok. De muren zijn van kalksteen en kalkmortel, met zes ribben van mares-blokken over de omtrek verdeeld, dezelfde steen die ze bij Punta de sa Pedrera uit de kust zaagden. De toren had ooit een van de kanonnen uit de kerk van Sant Francesc; in 1824 werd hij ontwapend en bleef alleen het uitkijken over.
Vierduizend jaar mensen op een kale kaap
Het verrassendste aan Cap de Barbaria is dat die lege vlakte helemaal niet leeg is geweest. Er liggen drieendertig archeologische vindplaatsen, waarvan eenentwintig uit de prehistorie en acht uit de Punische tijd. De eerste bewoners van Formentera zaten hier zo’n vierduizend jaar geleden, op precies de plek die nu het meest onherbergzaam oogt.
Twee daarvan zijn aangegeven en te bezoeken. Bij Cap de Barbaria III staat een bord van het eilandbestuur bij een veld van lage steenkringen: megalithische hutten uit het tweede millennium voor Christus. Cap de Barbaria I ligt iets zuidelijker en is ouder onderzocht. Je moet ervoor weten waar je kijkt, want wat je ziet zijn funderingen tussen het struikgewas en geen opgerichte muren. Juist dat maakt het de moeite: je staat in een nederzetting die ouder is dan vrijwel alles wat er op de Balearen boven de grond staat.
Hoe je er komt, en wanneer de slagboom dicht is
Dit is de belangrijkste praktische vraag van de hele kaap. Van 15 mei tot en met 15 oktober mogen motorvoertuigen niet verder dan de slagboom bij sa Tanca d’Alla Dins, waar een terrein is voor zestig auto’s en honderd motoren. Vanaf daar ga je te voet of op de fiets verder. Buiten die maanden rijd je gewoon door tot bij de toren. Hoe het met parkeren en zones elders op het eiland zit, staat in onze gids over parkeren op Formentera, en de regeling voor de scooter in een scooter huren.
Een bus is er niet; op de haltelijsten van de vervoerder komt de kaap niet voor. Lopend is het vanaf Sant Francesc Xavier 9,6 kilometer over de groene route via Ses Bardetes, en op de fiets zo’n twaalf kilometer waar je driekwartier over doet. Beide zijn vlak, en beide zijn volledig zonder schaduw: neem water mee en doe het niet midden op de dag in augustus. De routes staan bij wandelen op Formentera en fietsen op Formentera.
De zonsondergang
Formentera heeft zes officieel aangewezen uitkijkpunten voor de zonsondergang, en Cap de Barbaria is er een van, samen met de vuurtoren van La Mola, Es Caló des Mort, Punta Prima, Punta Rasa en het landgoed Can Marroig. De kaap kijkt naar het zuidwesten, dus de zon zakt hier het hele jaar in zee en niet achter land. In de winter is het er zelfs beter dan in de zomer, omdat de zon dan pal voor het plateau onder gaat.
Houd rekening met de terugweg. Er is geen verlichting, het plateau is ongelijk en in het hoogseizoen staat je vervoer bij de slagboom. Een lamp of een telefoon met voldoende accu is hier geen overdreven voorzorg. Meer plekken en tijden staan bij de zonsondergang op Formentera.
Wat je er niet vindt
Geen bar, geen toilet, geen schaduw, geen water en geen afvalbak. Er groeit nauwelijks iets, want het is er droog en zout; wat het houdt is rozemarijn en wat laag struikgewas op de rots. De rijkdom van de kaap zit in de zeevogels en in de leegte zelf. Neem dus mee wat je nodig hebt en neem het ook weer mee terug.
De weg erheen is de helft van het verhaal
Je merkt onderweg hoe het eiland verandert. Rond Sant Francesc staan nog tuinen, vijgenbomen en lage stenen muurtjes die de percelen afbakenen; een kilometer of wat verder zijn de muurtjes er nog wel maar valt er weinig meer af te bakenen. Het asfalt loopt kaarsrecht door een vlakte van lichte kalksteen waar alleen rozemarijn en wat verdwaalde savines op groeien. Op een eiland van twintig kilometer lang voelt dat als een reis.
Juist omdat er niets afleidt, zie je er dingen die elders wegvallen. De oude veldmuurtjes lopen soms dwars door de rots door, met stenen die uit datzelfde plateau komen. Verderop staan losse vijgenbomen die laag en breed zijn uitgegroeid onder de wind, met takken die soms op stenen steunen. En bij helder weer heb je vanaf de rand van de kaap La Mola aan de ene kant en open zee aan de andere.
Wanneer je het beste gaat
Vroeg in de ochtend of in het laatste uur voor zonsondergang, en in die volgorde als je rust zoekt. Midden op de dag staat de zon vol op die lichte rots en is er geen plek om uit de hitte te komen; in juli en augustus is dat geen kleinigheid. Het voor- en naseizoen zijn hier aantrekkelijker dan op de stranden, want de kaap heeft geen water nodig om mooi te zijn, en in april of november heb je hem vaak vrijwel voor jezelf. In de winter waait het er hard, maar dan is het ook op zijn indrukwekkendst.
Veelgestelde vragen over Cap de Barbaria
Kun je met de auto tot aan de vuurtoren van Cap de Barbaria?
In het hoogseizoen niet. Van 15 mei tot en met 15 oktober houdt het asfalt voor motorvoertuigen op bij de slagboom van sa Tanca d’Alla Dins, waar plaats is voor zestig auto’s en honderd motoren. Het laatste stuk gaat te voet of op de fiets. Buiten die periode rijd je gewoon door.
Rijdt er een bus naar Cap de Barbaria?
Nee. In de haltelijsten van de vervoerder staat geen halte op de kaap. Je komt er met eigen vervoer, op de fiets of te voet.
Hoe ver is het lopen of fietsen?
Vanaf Sant Francesc Xavier is het 9,6 kilometer naar de vuurtoren over de groene route via Ses Bardetes. Op de fiets is het vanaf het dorp zo’n twaalf kilometer en reken je op drie kwartier, met de kanttekening dat er onderweg geen schaduw is.
Wanneer is de vuurtoren gebouwd?
In 1971, al lag het plan er sinds 1924. Het licht staat achtenzeventig meter boven zeeniveau en is tot achttien zeemijl te zien. Er staan geen bijgebouwen omheen, wat de toren op die kale vlakte extra los doet staan.
Wat is de Torre des Garroveret?
De zuidelijkste wachttoren van Formentera en van de Pitiusen, gebouwd in 1763 naar een ontwerp van de Mallorcaanse ingenieur Joan Ballester i Zafra. Hij is negen meter hoog, staat vijfenzestig meter boven zee en had ooit een kanon aan boord; in 1824 werd hij ontwapend.
Waar komt de naam Barbaria vandaan?
Van de Barbarijse kust van Noord-Afrika, die vanaf dit punt relatief dichtbij ligt. Het is tegelijk de kant waar de invallen vandaan kwamen waartegen de wachttoren werd gebouwd.
Is er iets te zien behalve de vuurtoren?
Ja. Vlak bij de vuurtoren ligt de Cova Foradada, een grot die je via een gat in het rotsplateau bereikt, en verspreid over de kaap liggen archeologische vindplaatsen. Bij Cap de Barbaria III staan megalithische hutten uit het tweede millennium voor Christus.
Is het een goede plek voor de zonsondergang?
Het is een van de zes officieel aangewezen uitkijkpunten van het eiland. De kaap kijkt naar het zuidwesten, dus de zon zakt er het hele jaar in zee. Neem een lamp mee voor de terugweg, want er is geen verlichting en het plateau is ongelijk.
Op de kaart
Maak er een westkantdag van: eerst de vestingkerk in Sant Francesc Xavier, daarna de kaap, en bij zonsondergang naar Cala Saona of naar de oude steengroeven bij Punta de sa Pedrera. Een overzicht van alles wat het eiland te zien heeft staat bij de bezienswaardigheden van Formentera.
Bronnen (geraadpleegd 10 oktober 2026): de Catalaanse Wikipedia over el Cap de Barbaria, el Far de Barbaria en la Torre des Garroveret voor de bouwjaren, de afmetingen, de naamsverklaring, het kroondomein en de archeologische vindplaatsen; het informatiebord van het Consell Insular bij Cap de Barbaria III voor de datering van de megalithische hutten; Noudiari (maart 2026) voor de slagboom bij sa Tanca d’Alla Dins; de gemeente Formentera voor de aangewezen uitkijkpunten en de groene routes; OpenStreetMap voor de coordinaten.
