Gepubliceerd op
Zonsondergang op Formentera is een kwestie van de juiste kust, en dat is minder voor de hand liggend dan het lijkt. Het eiland ligt langgerekt van noordwest naar zuidoost, met een lange zuidkust en een lange oostkust en maar een paar kilometer pal west. De zon zakt hier het hele jaar tussen 240 en 301 graden, van westzuidwest in de diepe winter tot westnoordwest rond de langste dag, en op ruwweg een kwart van de kust valt die hele boog in open zee. Hieronder de tijden per maand, welke plekken in welke maand werken, de zes die het eiland zelf aanwees, en hoe je er komt en weer weg.
Hoe laat gaat de zon onder op Formentera?
Het verschil tussen de kortste en de langste dag is bijna vier uur. De tabel geeft de vijftiende van elke maand voor Sant Francesc Xavier, in lokale tijd met de zomertijd meegerekend, en ernaast het kompaspunt waar de zon verdwijnt; dat tweede getal doet hier meer werk dan de klok.
| Datum | Zon onder | Richting |
|---|---|---|
| 15 januari | 17.57 uur | 243 graden |
| 15 februari | 18.32 uur | 255 graden |
| 15 maart | 19.01 uur | 268 graden |
| 15 april | 20.31 uur | 284 graden |
| 15 mei | 20.59 uur | 295 graden |
| 15 juni | 21.21 uur | 301 graden |
| 15 juli | 21.18 uur | 299 graden |
| 15 augustus | 20.49 uur | 289 graden |
| 15 september | 20.03 uur | 274 graden |
| 15 oktober | 19.16 uur | 259 graden |
| 15 november | 17.41 uur | 247 graden |
| 15 december | 17.34 uur | 240 graden |
Twee dingen vallen op. De vroegste zonsondergang valt niet rond de kortste dag maar eerder: van 30 november tot en met 14 december gaat de zon om 17.33 uur onder, en daarna schuift hij alweer op terwijl de dagen nog korter worden. En de laatste van het jaar duurt bijna twee weken: van 22 juni tot en met 4 juli blijft hij op 21.23 uur staan. Let in maart en oktober op de klok, want de zomertijd verschuift het moment in één nacht met een vol uur.
Op een kwart van de kust zakt de zon echt in zee
Die verschuiving van eenenzestig graden, van 240 in december tot 301 in juni, is op een eiland van achttien kilometer met kliffen en landtongen het verschil tussen de zon in het water en de zon achter een duin. We hebben het nagerekend op de werkelijke kustlijn van het hoofdeiland: langs ongeveer eenennegentig kilometer kust zijn steekproefpunten gelegd, en per punt is bepaald of die hele boog in open zee valt. Dat is bij zevenentwintig procent van de punten zo, dus bij ruwweg vijfentwintig kilometer. Op bijna driekwart verdwijnt de zon minstens een deel van het jaar achter het land.
Dat volgt uit de vorm van het eiland. De oostkant, met Platja de Llevant op pal oost en de landtong van Punta Prima op oostnoordoost, heeft de zon in de rug. De lange zuidkust van Platja de Migjorn heeft hem maar een deel van het jaar boven water. Wat overblijft is de korte westkust rond Cala Saona, de noordwesthoek bij La Savina en Ses Illetes, en het zuidwesten rond Cap de Barbaria.
Eén voorbeeld maakt het concreet. De baai van Cala Saona kijkt op ongeveer 283 graden uit, dus de zon staat maar twee keer per jaar precies in de opening: rond 13 tot 15 april en rond 27 tot 29 augustus. In juni en juli zakt hij ruim rechts daarvan, richting de noordelijke klif, en in december en januari ruim links, voorbij de zuidpunt. Wie leest dat een plek de mooiste zonsondergang heeft, moet dus vragen: wanneer.
De zes officiële uitkijkpunten, en welke naar de zon kijken
Formentera is sinds 2023 een erkende Starlight-bestemming, een keurmerk voor plekken met zo weinig lichtvervuiling dat je er de sterren goed ziet, en Menorca is het enige andere Balearische eiland met dat label. Bij die erkenning horen zes aangewezen uitkijkpunten: de vuurtorens van La Mola en Cap de Barbaria, Es Caló des Mort, Punta Prima, Punta Rasa en het landgoed Can Marroig. Dat lijstje is gemaakt voor de nacht en niet voor de avond, en daar gaat het hier om.
Van die zes kijkt er één het hele jaar vol in de ondergaande zon: Punta Rasa, de kaap direct boven Cala Saona, op ongeveer 282 graden. Es Caló des Mort en de vuurtoren van Cap de Barbaria kijken naar het zuidwesten en hebben de zon ook het hele jaar boven water. Can Marroig ligt in de noordwesthoek en kijkt meer naar het noorden dan naar het westen, dus daar werkt het alleen in de zomerhelft. En de twee bekendste, de vuurtoren van La Mola en Punta Prima, liggen aan de oostkant: dat zijn zonsopkomstplekken.
Punta Rasa en Cala Saona: de enige echte westkust
Het stuk kust tussen Cala Saona en Punta Rasa is het enige deel van Formentera dat het hele jaar recht in de zon kijkt, en het enige waar de rotsen roodbruin zijn in plaats van wit. Dat levert in het laatste halfuur een kleur op die je elders niet krijgt. Welke plek rond de baai in welke maand de beste is en waarom het hardnekkige verhaal over de zon achter Es Vedrà hier niet klopt, staat in de gids over Cala Saona. Boven de baai zit Sol Post, een restaurant dat niet voor niets zo heet.
Eén praktisch punt. Lijn 5 rijdt zes keer per dag naar Cala Saona, maar de laatste bus vertrekt om 20.45 uur bij het strand. In juni, juli en de eerste helft van augustus zit je dus al in de bus terwijl de zon nog boven de horizon staat. Vanaf eind augustus haal je het, en in september en oktober met ruimte.
Cap de Barbaria: de beste winterplek, en in de zomer te voet
De vuurtoren op de zuidpunt staat op een kaal kalkstenen plateau boven een klif: het meest onbeschutte uitkijkpunt van het eiland en tegelijk het zuidelijkste punt van de Balearen. Omdat de kust naar het zuidwesten kijkt, werkt de plek het hele jaar en in de winter het beste: dan zakt de zon op 240 graden, pal in de open zee voor de toren. De wachttoren Torre des Garroveret, een paar honderd meter verderop, is het silhouet dat de foto maakt.
De voetangel zit in de bereikbaarheid. Van 15 mei tot en met 15 oktober 2026 mogen motorvoertuigen niet voorbij de controlepost bij sa Tanca d’Allà Dins, op kilometer 6,5 van de weg vanaf Sant Francesc. Je parkeert daar en loopt of fietst het laatste stuk: ruim zeventienhonderd meter, een goede twintig minuten, met fietsenstallingen bij de vuurtoren. Omdat de zon in die maanden tussen acht en half tien ondergaat, loop je altijd in het donker terug; neem een lamp mee. Buiten die periode rijd je door tot de toren. Een bus gaat er niet heen, en wat de regeling voor fietsers betekent staat in fietsen op Formentera.
Migjorn: de beroemde sunsetbars staan op het zuiden
Hier zit het grootste misverstand. Bijna alle bekende zonsondergangsadressen liggen aan Platja de Migjorn, de vijf kilometer lange zuidkust, en die kijkt op ongeveer 177 graden uit: pal zuid. Vanaf het middendeel zie je de zon dus niet recht vooruit in zee zakken maar schuin naar rechts langs de kustlijn, en in de zomermaanden achter de duinen. Het mooie licht is er wel, maar het moment gebeurt naast je in plaats van voor je.
Waar het op Migjorn echt werkt, is het zuidwestelijke deel, waar de kust meegeeft. Rond de 220 graden, bij Piratabus en bij Es Caló des Mort, valt de hele zonnebaan in open zee en verdwijnt de zon het hele jaar in het water. Iets oostelijker, bij Blue Bar, is het randje krapper en zakt hij rond de langste dagen net voorbij de kustlijn. De zaken die aan dit stuk kust hun naam hebben opgebouwd, hebben elk een eigen pagina: Vogamarí, 10.7, Es Còdol Foradat, South Beach Club, Hannah en Gecko Beach Club.
Zonder auto: La Savina, de Estany des Peix en wat de bus toelaat
Wie geen auto heeft, zit beter dan je zou denken, want de noordwesthoek is precies de kant waar de zon zakt en daar komt de haven aan. De baai van La Savina kijkt op ongeveer 326 graden uit, en de lagune Estany des Peix ernaast is een vlak wateroppervlak met de ondergaande zon er pal boven, op loopafstand van de kade; waar je gaat zitten staat in de gids over La Savina.
De tweede optie is Ses Illetes op de duinstrook in het noorden, dat op het westen ligt: je kijkt recht in de zon met het silhouet van Ibiza erachter. Het ligt wel binnen het natuurpark, met in het hoogseizoen een toegangsheffing voor voertuigen en een strandbus die niet tot in de avond doorrijdt; zie Ses Illetes. Lijn 1 rijdt tussen de haven en Es Pujols tot half tien ’s avonds en lijn 2 langs Migjorn tot na middernacht, voor 2,25 euro kort en 3,20 euro lang.
Waar je op Formentera juist de zon ziet opkomen
Dit eiland heeft een oostkant die net zo goed is voor de zonsopkomst als de westkant voor de zonsondergang. De vuurtoren van La Mola staat op het uiterste oostpunt, boven een klif van bijna tweehonderd meter, en kijkt op ongeveer 106 graden uit; daar komt het licht recht uit zee omhoog, met het monument voor Jules Verne ernaast, en dat is de klassieke ochtendfoto van El Pilar de la Mola. Punta Prima, de landtong met de achttiende-eeuwse wachttoren bij Es Pujols, kijkt op ongeveer zeventig graden uit.
Dat is geen troostprijs maar een advies: wie één keer vroeg opstaat, krijgt hetzelfde schouwspel met een leeg eiland eromheen. Op Platja de Llevant komt de zon recht uit het water omhoog terwijl aan de andere kant van de duinstrook de maan boven Ses Illetes ondergaat.
Na de zon: het nagloeien en de sterren
Blijf zitten. Het meeste licht komt in het kwartier voor het moment en het halfuur erna, wanneer het kalksteen oranje wordt en de lucht boven zee doorgloeit. Omdat geen bergkam de horizon afsnijdt, zie je die nagloed hier langer dan op Mallorca of Ibiza.
Daarna begint waar het Starlight-keurmerk over gaat. Formentera heeft buiten de dorpen bijna geen straatverlichting en geen lichtkoepel van een stad in de buurt, en juist op de zes aangewezen uitkijkpunten merk je dat. De Melkweg is van maart tot oktober het best te zien. Neem een lamp mee, want de wegen naar de vuurtorens hebben geen verlichting, en een trui, ook in augustus. Welke maand het beste licht geeft, staat in de beste reistijd voor Formentera.
Veelgestelde vragen over de zonsondergang op Formentera
Hoe laat gaat de zon onder op Formentera?
Van 17.33 uur in de eerste helft van december tot 21.23 uur rond de langste dag. Half mei is het 20.59 uur, half juli 21.18 uur, half september 20.03 uur en half oktober 19.16 uur.
Waar is de mooiste zonsondergang op Formentera?
Op de korte westkust rond Cala Saona en Punta Rasa, het enige stuk dat het hele jaar vol in de zon kijkt. In de winter is de vuurtoren van Cap de Barbaria beter, want dan zakt de zon pal in de zee voor het plateau. Zonder auto is de Estany des Peix bij La Savina de makkelijkste.
Zie je vanaf Platja de Migjorn de zon in de zee zakken?
Niet overal. Die kust kijkt op ongeveer 177 graden uit, pal zuid, en vanaf het middendeel gaat de zon schuin naar rechts langs de kustlijn onder, in de zomer achter de duinen. Op het zuidwestelijke deel, rond Piratabus, valt de hele zonnebaan wel in open zee.
Kun je in de zomer met de auto naar de vuurtoren van Cap de Barbaria?
Nee. Van 15 mei tot en met 15 oktober 2026 mogen motorvoertuigen niet voorbij de controlepost bij sa Tanca d’Allà Dins op kilometer 6,5. Je parkeert daar en loopt ruim zeventienhonderd meter, een goede twintig minuten. Een bus gaat er niet heen.
Welke zes uitkijkpunten heeft Formentera officieel aangewezen?
De vuurtorens van La Mola en Cap de Barbaria, Es Caló des Mort, Punta Prima, Punta Rasa en het landgoed Can Marroig. Ze horen bij de Starlight-erkenning van 2023. Alleen Punta Rasa, Es Caló des Mort en Cap de Barbaria kijken het hele jaar in de zon.
Kun je met de bus naar een zonsondergangsplek op Formentera?
Beperkt. Lijn 5 naar Cala Saona vertrekt voor het laatst om 20.45 uur bij het strand, dus van juni tot half augustus rij je weg voordat de zon onder is. Lijn 1 rijdt tot half tien en lijn 2 tot na middernacht. Naar Cap de Barbaria gaat geen bus.
Waar zie je op Formentera de zon opkomen?
Bij de vuurtoren van La Mola op het uiterste oostpunt, die op ongeveer 106 graden uitkijkt, en bij Punta Prima, op ongeveer zeventig graden. Platja de Llevant ligt op pal oost en heeft de zon recht uit het water omhoog.
Hoeveel verschuift het punt waar de zon ondergaat?
Eenenzestig graden, van 240 graden op 21 december tot 301 graden op 21 juni. Daardoor staat de zon maar twee keer per jaar precies in de opening van een baai als Cala Saona, die op ongeveer 283 graden uitkijkt: rond half april en rond eind augustus.
Verder: markten op Formentera, Formentera met kinderen, de mooiste stranden, en op de buureilanden zonsondergang op Ibiza en op Mallorca. Formentera is het kleinste van de vier Balearen.
Bronnen
De tijden en kompasrichtingen zijn op 5 oktober 2026 zelf berekend voor de coördinaten van Sant Francesc Xavier, met de standaardformule voor zonstand en met de Spaanse zomertijd meegerekend; ze gelden voor 2026. Ze zijn getoetst aan een onafhankelijke zonstandberekening voor dezelfde plek, wijken daar nergens meer dan een minuut van af en sluiten aan op de tabel die eerder voor onze pagina over Cala Saona is gemaakt. De kustrichtingen zijn berekend op de kustlijn van OpenStreetMap, met een over anderhalve kilometer gemiddelde richting; dat is nauwkeurig voor de grote lijn, niet op een graad. Het aandeel van zevenentwintig procent van ongeveer eenennegentig kilometer kust is diezelfde dag op die kustlijn uitgerekend met steekproefpunten elke vierhonderd meter. De Starlight-erkenning van 2023 en de zes uitkijkpunten staan bij het astrotoerisme van de toeristische dienst van Formentera en in het bericht van de Consell Insular de Formentera van 16 juni 2023; dat Menorca het andere eiland met dat label is, komt van de Spaanse toeristische dienst. De regeling bij sa Tanca d’Allà Dins is eerder vastgesteld voor onze pagina over fietsen op Formentera, op basis van het besluit van de Consell van 30 maart 2026. Het parkeerterrein op kilometer 6,5 staat in de dienstencatalogus van het eilandbestuur; de ruim zeventienhonderd meter tot de vuurtoren is zelf gemeten op het wegennet van OpenStreetMap. De lijnen 1, 2 en 5 en hun tarieven komen uit de opgave van Autocares Paya per 1 mei 2026.
Foto’s via Wikimedia Commons: de omslagfoto van de Torre des Garroveret bij Cap de Barbaria in het laatste licht is van Joan Gené (CC0), de zonsondergang bij Punta Rasa van Eduard Maluquer (CC BY-SA 2.0) en de vuurtoren van Cap de Barbaria bij zonsondergang van Tommy Ferraz on Unsplash (CC0).
