Bijgewerkt op
Duiken met fles op Formentera gaat vrijwel altijd in een zeereservaat, en dat betekent iets. Het water rond het eiland valt onder twee beschermde gebieden, en voor duiken met persluchtfles is daar een uitdrukkelijke vergunning van de Balearische dienst visserij nodig. Duik je met een ingeschreven centrum mee, dan val je onder de vergunning daarvan; regel je het zelf, dan vraag je er een aan. Eén zone is helemaal gesloten voor duikers met fles: het water rond het eilandje s’Espardell. Hieronder wat er geldt, wat het kost, welk brevet je nodig hebt en waar de verwarring over het verbod vandaan komt.
Snorkelen heeft een eigen pagina: de twaalf officiële plekken en de posidoniaweide eronder staan in snorkelen op Formentera. Duiken op één adem vraagt namelijk geen vergunning, duiken met fles wel. Alle regels en bedragen hieronder zijn op 9 oktober 2026 nagekeken in het Balearische publicatieblad en bij het loket van de Balearische regering.
Twee zeereservaten, niet één
Het bekendste is de Reserva marina dels Freus d’Eivissa i Formentera, ingesteld bij decreet 63/1999 van 28 mei 1999 en gepubliceerd op 8 juni van dat jaar. Het beslaat de zeestraat tussen de twee eilanden, met de zuidpunt van Ibiza als noordgrens en de noordkust van Formentera als zuidgrens. De grenzen zijn in 2015 opnieuw vastgelegd. Het Govern gaf de oppervlakte in juli 2025 op als ruim 15.500 hectare.
Het tweede is jonger en veel minder bekend. De Reserva marina de la Punta de sa Creu werd ingesteld bij decreet 38/2018 van 16 november 2018 en beslaat 1.059 hectare voor de kust van La Mola, tussen de Punta de la Fernanda en de Punta des Far. Dat is geen willekeurige keuze: een studie uit 2017 in opdracht van het eilandbestuur noemde het een brandpunt van mariene biodiversiteit en telde er drieëntwintig bodemhabitats, waaronder posidoniaweide, lichtminnende algen en coralligeen op harde bodem. Dat laatste is precies waar duikers voor komen.
Sinds juli 2025 loopt er een procedure om de Freus uit te breiden en aan Punta de sa Creu vast te knopen. Het Govern sprak toen van 5.600 hectare erbij; de ontwerptekst die daarna ter inzage ging noemt kleinere getallen. Zolang het decreet niet is vastgesteld gelden de grenzen van nu.
Duiken met fles vraagt een vergunning
De kernregel staat in decreet 41/2015 van 22 mei, dat de onderwateractiviteiten in alle Balearische zeereservaten regelt. Artikel 9 zegt het zonder omwegen: om in deze reservaten met persluchtfles te duiken is een specifieke vergunning nodig, die de bevoegde directie afgeeft. Die vergunning kan individueel zijn, of collectief, en dat laatste uitsluitend voor duikcentra en duikclubs. Ze kan voor een jaar gelden of voor een kortere periode. Datzelfde artikel bepaalt dat snorkelen en duiken op één adem géén voorafgaande vergunning nodig hebben.
Hoe je zo’n vergunning krijgt, staat in order 21/2022 van 31 augustus 2022. Voor een individuele vergunning betaal je de heffing en verklaar je drie dingen: dat je een geldig officieel duikbrevet hebt, dat je een lopende ongevallen- en aansprakelijkheidsverzekering hebt, en dat je je houdt aan de criteria voor verantwoord duiken in zeereservaten. Voor een minderjarige komt de toestemming van de wettelijk vertegenwoordiger erbij. De aanvraag loopt bij voorkeur digitaal via het loket van de Balearische regering, en geldt voor de gevraagde periode met een jaar als maximum.
De bedragen staan op datzelfde loket. Een jaarvergunning voor deze reservaten kost 475,29 euro, en dat tarief dekt meteen het andere reservaat van hetzelfde eiland; voor Formentera zijn dat de Freus en Punta de sa Creu samen. Een dagvergunning kost 21,13 euro. Worden dagvergunningen gerantsoeneerd, dan gaat vijf procent ervan naar particuliere duikers.
Voor een vakantieduiker is de uitkomst eenvoudig. Boek je bij een ingeschreven centrum, dan val je onder de collectieve vergunning en hoef je zelf niets te regelen. Ga je met eigen uitrusting en een eigen boot, dan vraag je de vergunning vooraf aan.
De zone waar het wel verboden is
Hier komt de tegenspraak vandaan die je online tegenkomt. Op sommige pagina’s staat dat duiken met fles in het hele reservaat verboden is. Dat klopt niet, maar het is ook geen verzinsel: het is een te brede samenvatting van een verbod dat echt bestaat en dat in het oprichtingsdecreet van 1999 staat.
Artikel 2 van dat decreet wijst binnen het reservaat een zone van maximale bescherming aan, langs de zeerand van het eilandje s’Espardell. In die zone zijn elke vorm van visserij, het onttrekken van zeeflora en zeefauna, het ankeren van vaartuigen én duiken met persluchtfles verboden. De enige uitzondering is wetenschappelijk duik- en bemonsteringswerk, waarvoor de dienst visserij toestemming kan geven. Buiten die zone geldt het gewone regime van het reservaat, en daar is duiken met fles dus toegestaan zodra je de vergunning hebt.
Houd die twee vragen uit elkaar. Of het mag, hangt af van de zone waarin je te water gaat. Of het verstandig is, is iets anders: de eilandjes in de Freus liggen in open water met stroming en in de zomer veel bootverkeer.
Nog een regel voor iedereen: onderwatervissen mag in deze reservaten niet. Decreet 41/2015 staat dat alleen toe in drie Mallorcaanse reservaten. Datzelfde decreet verbiedt duikers om gerei dat voor vangst kan worden gebruikt bij zich te hebben, niet in de hand en niet aan boord, en verplicht duikers en centra hun duiken met de belangrijkste gegevens bij de dienst te melden.
Welk brevet, welke papieren
Los van de reservaatregels geldt op de Balearen een eigen duikbesluit, decreet 14/2014 van 14 maart. Artikel 5 somt op wat je als recreatieve duiker bij je moet hebben. Een geldig duikbrevet of een erkend gelijkwaardig document. Een medische verklaring van geschiktheid; alleen bij een introductieduik mag die worden vervangen door een eigen verklaring. Een logboek met de gemaakte duiken, afgestempeld door een gebrevetteerde duiker of een duikcentrum. Een ongevallenverzekering die ook behandeling in een centrum voor hyperbare geneeskunde en aansprakelijkheid tegenover derden dekt. En de vereiste leeftijd.
Twee bepalingen uit datzelfde artikel zijn het onthouden waard. Duiken zonder buddy mag niet: je gaat altijd te water met iemand die zelf ook gebrevetteerd is, behalve bij introductieduiken en cursussen. En een brevet geeft geen enkel recht om iets mee te nemen: vissen, schelpdieren rapen, wrakresten oppakken, flora en fauna verzamelen, stenen of sediment verplaatsen en dieren lokken of wegjagen staan er uitdrukkelijk buiten.
Kinderen mogen vanaf acht jaar mee, met schriftelijke toestemming van een ouder of voogd en met vaste dieptegrenzen: zes meter tussen acht en negen jaar, twaalf meter tussen tien en elf, eenentwintig meter van twaalf tot en met vijftien, en vanaf zestien wat het brevet toelaat. Ze gaan altijd mee met personeel van het centrum of met een getrainde volwassene.
De twee uur die op Formentera meetellen
Eén eis aan duikcentra is op een klein eiland belangrijker dan elders. Decreet 14/2014 verplicht elk centrum te garanderen dat een werkend centrum voor hyperbare geneeskunde binnen twee uur na het begin van de evacuatie vanaf het duikpunt bereikbaar is, met welk vervoermiddel dan ook. Daar hoort een noodplan bij met procedures voor berging, reanimatie en evacuatie, met zuurstof aan boord, en een aansprakelijkheidsverzekering van minimaal 800.000 euro per schadegeval met 150.000 euro per slachtoffer.
Op Formentera ligt zo’n kamer niet om de hoek, en de weg ernaartoe loopt over water. Dat is geen reden om niet te duiken, maar wel de reden waarom een centrum streng kan zijn over je profiel en je laatste duik. Vraag er gerust naar bij het boeken.
Wat een gids van je verwacht
Order 21/2022 bevat ook een bijlage met criteria voor verantwoord duiken die in een reservaat verplicht zijn. Elke collectieve duik heeft een duikgids, die de weersomstandigheden en de zeetoestand beoordeelt, de duik afblaast als die niet verantwoord is, een briefing geeft, de groep onder water in de gaten houdt en bijzonderheden doorgeeft aan de bewaking van het reservaat.
Voor duikers die er voor het eerst komen is er een concrete drempel. Wie voor het eerst met fles in een Balearisch zeereservaat duikt en daarnaast de laatste drie jaar niet heeft gedoken of minder dan tien duiken in zijn logboek heeft staan, moet een basistest afleggen; de gids mag die test ook in andere gevallen verlangen. De test gebeurt op maximaal twaalf meter en gaat over wat het verschil maakt tussen een duiker die boven de bodem blijft en een die erover schuurt: drijfvermogen, het masker leegblazen en het terugvinden van je automaat.
De duikcentra van het eiland
De Balearische regering houdt een register bij van erkende duikcentra en publiceert welke centra hun gegevens actueel hebben. Op die lijst, bijgewerkt op 7 oktober 2026, staan drie namen die aan Formentera verbonden zijn: Formentera Divers, Diving Division Orcasub Formentera en Vellmarí Diving Centre. Het eilandbestuur noemt in zijn eigen snorkelgids uit september 2023 diezelfde drie als de duikcentra van het eiland.
Dat is meteen de reden om via een centrum te duiken: alleen een ingeschreven centrum krijgt een collectieve vergunning, en zijn gidsen moeten de cursus verantwoord duiken in zeereservaten hebben gevolgd.
Hoe druk het is, laat de telling van het Govern zien. In 2023 werden in de Balearische zeereservaten samen 74.000 duiken geregistreerd, tegen 67.200 het jaar ervoor, en daarvan kwamen er 11.700 op naam van de Freus. Dat is na de Illa del Toro bij Mallorca en het noorden van Menorca het drukste reservaat, en het verklaart waarom een plek op de boot in augustus niet vanzelfsprekend is. Wat die weken verder kosten staat in is Formentera duur en overnachten op Formentera.
Wanneer je het beste gaat
Het water komt in juni tegen de vierentwintig graden, in juli op zevenentwintig, in augustus op achtentwintig en in oktober nog op drieëntwintig, zoals eerder vastgesteld voor de beste reistijd voor Formentera. Het zicht is het grilligst aan het eind van de zomer, als de posidonia haar blad laat vallen en dat zich op ondiepe plekken ophoopt.
Wind bepaalt welke kant van het eiland bruikbaar is: de noordkust ligt in de luwte bij zuidenwind en omgekeerd, en omdat Formentera maar achttien kilometer lang is kost de overstap weinig tijd. Welke kust bij welke wind vlak ligt, staat bij kwallen op Formentera. Vaar je op eigen gelegenheid, lees dan ook boot huren op Formentera, want sinds 1 oktober 2026 gelden daar nieuwe regels.
De vuurtoren van La Mola op de kaart
Onder de kliffen bij de vuurtoren ligt de Reserva marina de la Punta de sa Creu, het jongste beschermde gebied van het eiland. Vanaf de rand zie je er niets van; het verschil zit onder water.
Veelgestelde vragen over duiken op Formentera
Mag je duiken met fles op Formentera?
Ja, maar in de zeereservaten alleen met een specifieke vergunning van de Balearische dienst visserij. Die kan individueel zijn of collectief voor een duikcentrum of duikclub. Rond het eilandje s’Espardell is duiken met fles helemaal verboden.
Moet je die vergunning zelf aanvragen?
Niet als je met een ingeschreven duikcentrum meegaat: dan duik je onder de collectieve vergunning van dat centrum. Duik je met eigen uitrusting en een eigen boot, dan vraag je vooraf een individuele vergunning aan bij het loket van de Balearische regering.
Wat kost een duikvergunning voor het reservaat?
Een jaarvergunning voor deze reservaten kost 475,29 euro, en die ene vergunning dekt ook het andere reservaat van hetzelfde eiland. Een dagvergunning kost 21,13 euro. Worden dagvergunningen beperkt, dan gaat vijf procent naar particuliere duikers.
Waar mag je rond Formentera niet duiken?
In de zone van maximale bescherming langs de kust van s’Espardell. Daar verbiedt het decreet van 1999 alle visserij, het weghalen van flora en fauna, het ankeren van boten en duiken met persluchtfles. Alleen wetenschappelijk duiken kan worden toegestaan.
Welk brevet en welke papieren heb je nodig?
Een geldig duikbrevet of een erkend gelijkwaardig document, een medische verklaring van geschiktheid, een afgestempeld logboek en een ongevallenverzekering die ook hyperbare behandeling en aansprakelijkheid dekt. Bij een introductieduik volstaat een eigen verklaring.
Vanaf welke leeftijd mogen kinderen duiken?
Vanaf acht jaar, met schriftelijke toestemming van een ouder of voogd. De dieptegrens is zes meter tussen acht en negen jaar, twaalf meter tussen tien en elf, eenentwintig meter van twaalf tot en met vijftien, en daarna wat het brevet toelaat.
Moet je een vaardigheidstest doen?
Alleen als je voor het eerst in een Balearisch zeereservaat duikt en daarbij drie jaar niet hebt gedoken of minder dan tien duiken hebt genoteerd, of als de gids het nodig vindt. De test gaat op maximaal twaalf meter over drijfvermogen, masker en automaat.
Hoeveel duikcentra heeft Formentera?
Drie. In het register van erkende duikcentra van de Balearen staan Formentera Divers, Diving Division Orcasub Formentera en Vellmarí Diving Centre, en het eilandbestuur noemt diezelfde drie in zijn eigen gids uit 2023.
Verder het water in op dit eiland: snorkelen op Formentera, een boot huren en het onbewoonde Espalmador. Boven water zijn wandelen en de mooiste stranden de voor de hand liggende volgende stappen.
Bronnen
De vergunningplicht voor duiken met fles, de keuze tussen een individuele en een collectieve vergunning, het verbod op vangstgerei aan boord, de meldplicht en de vrijstelling voor snorkelen staan in artikel 9 van decreet 41/2015 van 22 mei; het verbod op onderwatervissen buiten drie Mallorcaanse reservaten in artikel 6 daarvan. De aanvraagprocedure, de maximale geldigheid van een jaar, de vijf procent voor particuliere duikers, de rol van de duikgids en de test op twaalf meter staan in order 21/2022 van 31 augustus 2022, publicatieblad nummer 120 van 13 september 2022. De heffingen van 475,29 en 21,13 euro staan bij het betreffende loket van de Balearische regering. Het reservaat des Freus is ingesteld bij decreet 63/1999 van 28 mei, publicatieblad nummer 74 van 8 juni 1999; artikel 2 daarvan wijst de zone van maximale bescherming bij s’Espardell aan en verbiedt daar visserij, onttrekking, ankeren en duiken met fles. De ruim 15.500 hectare en de lopende uitbreiding komen uit een bericht van het Govern van 16 juli 2025. Punta de sa Creu is ingesteld bij decreet 38/2018 van 16 november, publicatieblad nummer 144 van 17 november 2018, met 1.059 hectare en drieëntwintig bodemhabitats. Het brevet, de medische verklaring, het logboek, de verzekering, de buddyregel, de leeftijdsgrenzen en de twee uur naar een centrum voor hyperbare geneeskunde staan in decreet 14/2014 van 14 maart, publicatieblad nummer 36 van 15 maart 2014. De duikcentra komen uit het register van erkende duikcentra van de Balearen, bijgewerkt op 7 oktober 2026, en uit de gids Esnórquel en Formentera van het Consell Insular de Formentera van september 2023. De 74.000 duiken in 2023, de 67.200 van 2022 en de 11.700 in de Freus staan in een bericht van het Govern van 9 mei 2024. Zeewatertemperaturen en windrichtingen zijn eerder vastgesteld voor onze pagina’s over de beste reistijd en kwallen. Geraadpleegd op 9 oktober 2026. Coördinaten via Nominatim op OpenStreetMap.
Foto’s via Wikimedia Commons: de tandbaars is van Diego Delso (CC BY-SA 4.0, 16 juli 2022, gefotografeerd in het Spaanse zeereservaat bij Cabo de Palos, uitgelichte foto), het zeegat naar s’Espalmador is van Joan Gené (CC0, 13 oktober 2024) en de school salema boven de rotsbodem is van Albarubescens (CC BY-SA 4.0, 22 augustus 2017, gemaakt bij Elba).
