Gepubliceerd op
De Estany des Peix met een llaut onder zijn houten botenhuis, en La Savina aan de overkant. Foto: Vriullop, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)
Wie vanaf de veerhaven van La Savina het eiland op rijdt, heeft hem links liggen en kijkt er meestal overheen: een bijna rond binnenmeer vol kleine bootjes, met houten botenhuizen langs de kant en een wateroppervlak dat er altijd uitziet alsof er nooit wind heeft gestaan. Dat is de Estany des Peix, en het is een van de weinige plekken op Formentera waar je het eiland ziet zoals het werkte voordat de veerboten kwamen. Het is ook het ondiepste en rustigste water dat je er kunt vinden, wat het voor ouders met kleine kinderen tot de beste vondst van de vakantie maakt.
Een meer dat eigenlijk zee is
De Estany des Peix is geen meer maar een albufera, een kustlagune: een stuk zee dat door een duinrug van de open zee is afgesloten en er via een enkele smalle doorgang nog mee in verbinding staat. Hij is bijna rond, meet een vierkante kilometer en is in het midden zo’n vier meter diep. Nagemeten op de kaart is hij ruim twaalfhonderd meter van noord naar zuid en ruim dertienhonderd van oost naar west, dus je staat er aan de ene kant en ziet aan de overkant de huizen van La Savina liggen.
Het zoutgehalte is vrijwel gelijk aan dat van de zee, en dat is logisch: door die ene opening in het noorden, die sa Boca heet, wisselt het water zich ververst. Alleen gaat dat langzaam, en er komt geen deining doorheen. Daardoor ligt de lagune bijna altijd spiegelglad terwijl de branding op Platja de Llevant een paar kilometer verderop tegen het zand beukt. Precies dat verschil maakt hem zo bruikbaar: op de dagen dat de wind het eiland onrustig maakt, is dit de plek waar het water stil blijft.
Het ondiepste water van het eiland
De randen van de lagune lopen zo flauw af dat je tientallen meters het water in kunt lopen zonder dat het boven je knie komt. Voor wie met een kleuter of een baby reist, is dat goud waard, zeker omdat er geen golfslag is die een kind omver duwt. Het is tegelijk geen strand in de gewone zin: de bodem is op veel plekken rotsig en korstig in plaats van zacht zand, dus waterschoenen zijn hier geen overdreven voorzorg.
Twee dingen om op te letten. Er liggen meerlijnen in het water, gespannen tussen een paal aan de kant en een bootje verderop, en die zie je in ondiep water niet altijd aankomen. En er varen bootjes, langzaam maar toch: blijf bij het zwemmen dicht bij de oever en steek de lagune niet over. Hoe helder het water is, zie je op de foto’s hieronder beter dan welke beschrijving ook. Er ligt al jaren een gezonken bootje dat nog netjes aan zijn meerpaal vastzit, en je kijkt er zo op neer.
Schuif opzij voor meer foto’s. Het stenen steigertje op de westoever, een gezonken bootje aan zijn meerpaal en Es Vedrà achter de duinrug. Foto’s: Joan Gené (CC0), Bernat Riera Sant (CC BY-SA 4.0) en Rgcardona (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons
De naam, en waar die vandaan komt
Estany des Peix betekent letterlijk het meer van de vis, en die naam dankt de lagune aan de hoeveelheid vis die er opgroeit. In beschut, ondiep water met een vaste verbinding naar zee gedijt jonge vis nu eenmaal goed, en voor een eiland dat eeuwenlang van de zee leefde was dat geen folklore maar voorraad. De streek eromheen heet Porto-salè, een naam die teruggaat op het Latijnse Portus Salorius en verwijst naar het inzouten en bewaren van vis. Zout en vis, de twee dingen waar Formentera het van moest hebben, zitten dus allebei in de namen rond dit water.
Dat het hier om iets van waarde ging, blijkt ook uit hoe vroeg het werd vergeven. Al in de inlening van 1246 kende Guillem de Montgrí de exploitatie van de meren toe aan Berenguer Renard en diens opvolgers. Van die middeleeuwse regeling is niets meer te zien, maar het gebruik bleef: vissen, en de lagune als veilige haven voor kleine boten gebruiken als het buiten te hard waaide.
Waarom er zoveel bootjes liggen
Dat is dus geen toeristische bezienswaardigheid maar een werkende traditie. Op de westoever, bij het Caló de l’Oli, staat daar het mooiste voorbeeld van: een rij varadors, botenhuizen van steen en hout die half op de rotsen en half in het water staan, met de helling waarover de boot naar binnen wordt getrokken. De houten botenhuizen aan de oever, de palen in het water, de llaüts die op hun kant op de helling liggen: het is een eilandversie van een garagebox. Wat je ziet is het resultaat van eeuwen een natuurlijke schuilhaven gebruiken.
Voor een bezoeker is de conclusie alleen wel kort: dit is geen ankerplaats. De lagune valt onder het natuurpark van Ses Salines, en de steigers en ligplaatsen zijn toegewezen aan vaste houders volgens een regeling die het eilandbestuur nauwgezet bijhoudt, tot aan verzekeringsbewijzen en vaarlicenties toe. Wie met een huurboot het eiland rondvaart, leest de details in onze gids over een boot huren op Formentera. Kort gezegd: kijken mag, aanleggen niet.
Hoe het bijna een jachthaven werd
Dat er vandaag geen appartementen aan dit water staan, is geen vanzelfsprekendheid maar het resultaat van een gevecht. In 1897, tijdens de onteigeningsgolf van de negentiende eeuw, verkocht de staat de lagune aan een Mallorcaanse vennootschap, en wel als landbouwgrond die onder water stond. Juridisch was het daarmee gewoon een stuk particulier bezit.
In de jaren tachtig leidde dat tot een plan om er een jachthaven met woningen van te maken, onder de naam Lago del Pez. Er kwamen rechtszaken van, en er kwam iets wat op Formentera zelden gebeurt: een brede protestbeweging van eilandbewoners die het gebied als natuur en als gemeenschappelijk bezit wilden houden. Het plan ging niet door, en de lagune werd later opgenomen in het natuurpark. Wie nu over de westoever loopt en alleen bootjes, riet en zand ziet, kijkt naar de uitkomst van die strijd. Inmiddels staat er nog wel een kleine kweekinstallatie voor wetenschappelijk onderzoek.
Es Campament, de geschiedenis die er ook ligt
Aan de noordoostkant, tussen de lagune en La Savina, lag van 1939 tot eind 1942 de strafkolonie van Formentera, in de volksmond es Campament. Ze ging open vlak na de Spaanse Burgeroorlog en sloot pas toen de geallieerden in Noord-Afrika oprukten. De omstandigheden waren extreem zwaar, en de plek geldt op de Balearen als een symbool van de repressie van die jaren. Er is weinig van over, en je loopt er met gemak langs zonder iets te merken. Het is wel goed om te weten dat deze stille, vriendelijke hoek van het eiland die geschiedenis ook draagt.
De zonsondergang, en waarom je hier zonder auto komt
De noordwesthoek van Formentera is de kant waar de zon zakt, en de Estany des Peix ligt er precies goed voor: een vlak wateroppervlak met de zon er pal boven, zonder bebouwing ertussen. Omdat de lagune op loopafstand van de veerterminal ligt, is dit bovendien de enige grote zonsondergangsplek van het eiland waarvoor je geen vervoer nodig hebt. Wie net is aangekomen of de volgende ochtend vertrekt, heeft er een avond aan zonder iets te hoeven regelen. Meer plekken en tijden staan in onze gids over de zonsondergang op Formentera.
Eromheen lopen
Langs de westoever loopt een zandpad waar je rustig een uur mee zoet bent. Je komt er langs het mollet d’en Gerra, een laag stenen steigertje dat het vlakke water in steekt, en langs de Estanyets de can Marroig: kleine zoutpannetjes die aan het begin van de twintigste eeuw zijn aangelegd en waar nooit veel zout uit kwam. Ze zijn uiteindelijk verland tot een klein moerasgebied, en juist daardoor is het er goed vogels kijken. Kijk onderweg ook even naar het noordwesten: over de lage duinrug heen steekt bij helder weer Es Vedrà boven de horizon uit, de rots voor de zuidwestkust van Ibiza, ruim twintig kilometer verderop. Schaduw is er niet, dus doe dit vroeg of laat op de dag en neem water mee.
Wanneer je moet gaan
De lagune is het hele jaar toegankelijk en kost niets. In juli en augustus is het er aan het eind van de middag het drukst, al is druk hier een ander woord dan op Ses Illetes. Mei, juni, september en begin oktober zijn het prettigst: het water is warm, de muggen rond de oevers vallen mee en het licht aan het eind van de dag is op zijn mooist. In de winter is het er leeg en stil, en dan zie je vooral hoe werkend dit water is, met een enkele visser en verder niemand.
Veelgestelde vragen over de Estany des Peix
Kun je zwemmen in de Estany des Peix?
Ja, en het is het rustigste water van het eiland. De lagune staat maar via een smalle opening met zee in verbinding, dus er komt geen golf in en het water blijft lang ondiep. Let wel op de rotsige bodem langs de kant en op de meerlijnen van de bootjes.
Hoe diep is de Estany des Peix?
In het midden ongeveer vier meter, maar de randen zijn zo ondiep dat je tientallen meters kunt doorlopen zonder dat het water boven je knie komt. Daarom is het bij ouders met kleine kinderen zo geliefd.
Mag je er met een boot naar binnen?
Niet zomaar. De lagune hoort bij het natuurpark van Ses Salines en de steigers en ankerplaatsen zijn toegewezen aan vaste houders, met een papierwinkel die het eilandbestuur streng bijhoudt. Het is dus geen plek om even voor anker te gaan.
Waar komt de naam Estany des Peix vandaan?
Van de hoeveelheid vis die er opgroeit; estany des Peix betekent letterlijk het meer van de vis. De streeknaam Porto-salè ernaast gaat terug op het Latijnse Portus Salorius en verwijst naar het inzouten van vis.
Wat is sa Boca?
De smalle opening in de duinrug aan de noordkant, waar de lagune met de zee in verbinding staat. Hij is maar enkele tientallen meters breed en ondiep, met rotsen aan weerszijden, en daar wringen de bootjes zich doorheen.
Is de Estany des Peix een goede plek voor de zonsondergang?
Een van de beste, en de makkelijkst bereikbare zonder auto. Het wateroppervlak ligt vlak en de zon zakt er pal boven weg, op loopafstand van de kade van La Savina.
Kun je om de lagune heen lopen?
Over een groot deel wel. Langs de westoever loopt een zandpad met het stenen steigertje mollet d’en Gerra en de oude zoutpannetjes van can Marroig. Reken op een vlakke wandeling zonder schaduw, dus neem water mee.
Waarom staan er geen hotels aan het water?
Omdat de lagune in de jaren tachtig ternauwernood aan een jachthavenproject is ontsnapt. Het plan Lago del Pez liep stuk op rechtszaken en op een brede protestbeweging, en daarna ging het gebied op in het natuurpark.
Op de kaart
De lagune hoort bij de haven ernaast, dus lees ook onze gids over La Savina. Met kinderen op pad? Dan staat de rest van de rustige plekken in Formentera met kinderen. En wie het eiland verder wil zien, begint bij de reisgids voor Formentera.
Bronnen (geraadpleegd 9 oktober 2026): de Catalaanse Wikipedia over l’estany des Peix en l’estany Pudent voor de afmetingen, de naamsverklaring, de inlening van 1246, de verkoop van 1897, het plan Lago del Pez, de Estanyets de can Marroig en de strafkolonie es Campament; OpenStreetMap voor de coördinaten en de afmetingen die ik zelf heb nagemeten; onze eigen gids over een boot huren op Formentera voor de regeling rond de ligplaatsen.
