Er zijn plekken op Formentera die je op geen enkele bewegwijzering vindt, en juist daarom voelen ze als een geheim dat het eiland alleen met je deelt als je bereid bent te zoeken. Piratabus is zo’n plek. Een strandbar op Platja de Migjorn, ergens ter hoogte van Es Ca Marí, zonder groot bord langs de weg en zonder pijlen die je de goede kant op sturen. Je moet weten dat hij er is. En als je het eenmaal weet, dan hoort dit bij Formentera zoals het zout in de wind en het licht dat tegen de avond roze wordt boven de zee. Generaties reizigers hebben hier hun mojito op de rotsen gedronken, met blote voeten in het zand, wachtend op het moment waarop de zon in het water verdwijnt. Dit is geen bar waar je toevallig belandt, maar een bar waar je naartoe gaat omdat iemand je het adres influisterde, of omdat je het zelf ontdekte tijdens een wandeling langs de langste kust van het eiland.
De sfeer die je nergens anders vindt
Wie voor het eerst bij Piratabus aankomt, verwacht misschien een strandclub met witte bedden en bedienden in uniform. Wat je krijgt is het tegenovergestelde, en dat is precies de charme. Een oude bus die ooit ergens over asfalt reed, staat sinds mensenheugenis in het duin, en om die bus heen groeide in de loop der jaren een verzameling houten platformen, wat rieten schaduwplekken en een bar die eruitziet alsof hij is opgetrokken uit aangespoeld hout en goede bedoelingen. De inrichting is rauw en maritiem, met een knipoog naar de piraat die de plek zijn naam gaf. Niets schittert, niets glimt, en toch heeft alles een warmte die je op de duurste terrassen tevergeefs zoekt.
Het publiek is een dwarsdoorsnede van iedereen die Formentera begrijpt, van gezinnen die net van het strand komen tot stellen die stilletjes naar de horizon kijken en solo-reizigers die aan de bar in gesprek raken met een wildvreemde. Niemand hoort erbij of erbuiten, want de enige toegangseis is dat je de rust van de plek respecteert. Er hangt een bohémien onbezorgdheid in de lucht, een gevoel dat de tijd hier langzamer gaat en dat niemand ergens naartoe hoeft. Dat is geen decor dat iemand heeft ontworpen, maar iets dat jaar na jaar gegroeid is uit de mensen die telkens terugkwamen.
Van piraat en hippies tot legende
Het verhaal achter Piratabus wordt op het eiland doorverteld als een halve legende, en zoals bij elke goede legende is niet elk detail met zekerheid vast te pinnen. De rode draad is echter altijd hetzelfde. Twee vrienden uit het Spaanse binnenland, van wie er één de bijnaam El Pirata droeg, zouden ooit een discotheek op het vasteland hebben gerund. Volgens het verhaal veranderde alles door een toevallige ontmoeting met een groep Duitse hippies die met een bonte bus door de Balearen reisden. Betoverd door het vrije leven op Ibiza en Formentera zouden de twee hun zaak hebben verkocht om zich hier te vestigen. Ze bemachtigden een afgedankte bus, zetten hem in het duin van Migjorn en zo werd, ergens in de losse jaren van de vorige eeuw, de kiem gelegd voor wat een van de bekendste plekken van het eiland zou worden.
Boven de bar wapperde jarenlang een zwarte vlag met een doodshoofd en twee gekruiste sabels, een eerbetoon aan die piratenbijnaam, met daarop de leus your place to be. Die vlag deed wat een gewoon bord nooit had gekund en maakte van de plek een symbool. Wie hem zag wapperen boven het duin wist dat hij goed zat, en wie hem niet kende liep er langs zonder te vermoeden wat zich erachter afspeelde. Zo groeide Piratabus uit tot een verhaal dat je alleen kende als je erbij hoorde, en dat maakte het alleen maar aantrekkelijker.
De mojito, de rotsen en het ritueel
Als er één ding is waarom Piratabus wereldberoemd werd, dan is het de mojito. Er wordt beweerd dat het de beste van het eiland is, en of dat nu waar is of niet, het is het soort claim dat mensen jaar na jaar terugbrengt om het zelf te controleren. De bartenders werkten er als een goed op elkaar ingespeeld team, munt en limoen in een tempo dat je alleen bereikt met jarenlange oefening. Maar de mojito is nooit alleen een drankje geweest, want hij is onderdeel van een ritueel dat zich elke dag opnieuw voltrekt.
Je haalt je glas aan de bar, je zoekt een plek op de rotsen of tussen de duinen, en dan wacht je. Naarmate de middag overgaat in de avond kleurt de lucht boven de zee eerst goud, dan oranje, dan roze, tot het hele westen in brand lijkt te staan. Er wordt op het eiland verteld dat de barman elke avond, net voordat de zon het water raakte, een bepaald lied door de speakers liet klinken, en dat de laatste noot precies samenviel met het verdwijnen van de zon. Of het altijd zo perfect uitkwam laat ik in het midden, want het is het soort detail dat een plek tot legende maakt. Wat vaststaat, is dat muziek en zonsondergang hier samensmolten tot een moment dat mensen zich jaren later nog woordelijk herinneren. Soms was er live percussie die het ritme van de golven leek over te nemen, soms draaide een dj rustige platen, en altijd bleef het ondergeschikt aan het echte schouwspel van de hemel en de zee.
De ligging op Platja de Migjorn
Piratabus lag aan Platja de Migjorn, de zuidkust van Formentera en met afstand het langste strand van het eiland. Waar de noordkust met Ses Illetes bekendstaat om zijn poederwitte zand en turquoise ondiepten, heeft Migjorn een wilder en ruiger karakter. Hier wisselen zandstroken zich af met platte rotsen, en juist die rotsen maken de plek zo geschikt voor een borrel bij zonsondergang. Je zit niet op een aangeharkt terras maar op de kust zelf, met de zee die vlak voor je voeten breekt. De omgeving heet Es Ca Marí, een van de rustigere delen van Migjorn, dicht bij het gevoel dat je het eiland even helemaal voor jezelf hebt.
Die ligging aan de zuidkant is precies waarom de zonsondergangen hier zo goed zijn. De zon zakt aan de westkant weg over open water, zonder eilanden of bergen die het zicht breken, zodat het licht ongehinderd over de golven naar je toe komt. Wie meer over deze kust wil weten, vindt op onze pagina over Platja de Migjorn een uitgebreider portret van dit lange strand.
Wanneer je het beste gaat
Het spreekt bijna voor zich dat het einde van de middag het gouden uur is. Wie het echte ritueel wil meemaken, komt ruim voor zonsondergang aan, zodat er nog tijd is om een plek op de rotsen te bemachtigen en het licht langzaam te zien veranderen. De uren rond de ondergang zijn het drukst en het mooist tegelijk. Wie liever de rust opzoekt, kan overdag langsgaan, wanneer de zon hoog staat en de plek een luie, slaperige sfeer heeft die minstens zo aangenaam is.
Qua seizoen geldt voor deze zuidkust hetzelfde als voor de rest van Formentera. Het late voorjaar en de vroege herfst zijn vaak de fijnste periodes, met warm maar niet drukkend weer en zonder de piek van de hoogzomer. In juli en augustus is het eiland op zijn levendigst, maar ook op zijn drukst, en juist een plek als deze voelt buiten de topweken het meest zoals hij bedoeld is. Voor wie zijn bezoek breder wil plannen, staan er meer overwegingen bij elkaar op onze pagina met praktische tips voor een bezoek aan Formentera.
Hoe je er komt
Omdat er geen groot bord langs de weg staat, is de weg ernaartoe onderdeel van het avontuur. De meeste bezoekers kwamen op twee wielen, want een scooter of fiets is op Formentera de natuurlijke manier van reizen. Je rijdt over de weg langs Migjorn, houdt de hoogte van Es Ca Marí aan en laat je voertuig achter waar het duin begint, om het laatste stuk te voet over het zand af te leggen. Dat laatste eindje, met de zee die al zichtbaar wordt tussen de struiken, hoort er wat mij betreft helemaal bij. Wie nog geen vervoer geregeld heeft, leest op onze pagina over een scooter huren op Formentera hoe dat werkt.
Aankomen over zee is een andere geliefde optie, en misschien wel de meest romantische. Vanaf het water gezien opent de zuidkust zich in volle breedte, en wie met een bootje voor de kust ankert, maakt van de tocht een uitstapje op zich. Formentera zelf bereik je in de meeste gevallen vanaf Ibiza, en hoe dat in zijn werk gaat lees je op onze pagina over de veerboot tussen Ibiza en Formentera. Eenmaal op het eiland loont het om de zuidkust op je gemak te verkennen, want de mooiste plekken openbaren zich zelden vanaf de hoofdweg.
Praktische tips voor je bezoek
Neem contant geld mee, want op dit soort ongepretentieerde plekken kun je niet altijd rekenen op een pinautomaat of een vlekkeloze verbinding. Trek kleding aan waarin je gemakkelijk over rotsen en door zand beweegt, en denk aan iets warms voor als de zon eenmaal weg is, want zodra het licht verdwijnt koelt de kust sneller af dan je op een warme dag zou verwachten. Schoeisel dat tegen zand en steen kan is geen overbodige luxe.
Over exacte openingstijden en prijzen doe ik bewust geen harde uitspraken, want juist bij een plek met dit karakter veranderen die dingen met het seizoen en de omstandigheden. Ga uit van het einde van de middag tot in de avond als het meest voor de hand liggende moment, en informeer ter plekke of via een actuele bron naar de details. Belangrijker dan het exacte tijdstip is de instelling waarmee je komt. Wie hier arriveert met de verwachting van snelle service en een strak schema, mist de bedoeling, terwijl wie de tijd neemt beloond wordt met een van de mooiste avonden die het eiland te bieden heeft.
Eén ding hoort bij de eerlijkheid van dit verhaal. De strandbar zoals hij decennialang bestond, kreeg de laatste jaren te maken met veranderende regels rond de kustconcessies op het eiland, en de plek is in die vorm niet ongewijzigd gebleven. Wat de naam Piratabus vertegenwoordigt, het gevoel van een geheime, bohémien zonsondergangplek op Migjorn, leeft op deze plek voort, ook al kan de precieze uitbating van jaar tot jaar verschillen. Reken er dus niet op dat elk detail uit de oude verhalen nog exact zo is, en laat je vooral verrassen door wat je aantreft.
In de buurt
Het mooie van deze zuidkust is dat Piratabus geen op zichzelf staand doel hoeft te zijn, maar het sluitstuk van een dag vol ontdekkingen. Ten oosten van Es Ca Marí strekt Migjorn zich verder uit, met verscholen inhammen waar het water helder en het strand vaak leeg is. Een van de bekendste geheimen aan deze kust is Es Caló des Mort, een minuscuul baaitje aan de voet van een klif dat door velen tot de mooiste plek van het eiland wordt gerekend, ideaal voor wie een ochtend in het water wil doorbrengen voordat de avond bij Piratabus begint.
Ook de rest van het eiland is nooit ver weg, want Formentera is klein genoeg om binnen een dag van kust naar kust te reizen. Voor wie meer inspiratie zoekt, staat op onze pagina over de mooiste stranden van Formentera een selectie die je helpt kiezen, terwijl onze complete gids voor Formentera alles bundelt wat je nodig hebt om de reis rond te maken.
Op de kaart
Veelgestelde vragen
Waarom heeft Piratabus geen bord langs de weg?
Het ontbreken van een duidelijk bord hoort bij het karakter van de plek. Piratabus groeide uit tot een bewaard geheim juist doordat je moest weten waar hij lag. In plaats van bewegwijzering wapperde jarenlang een zwarte piratenvlag boven het duin, die voor ingewijden alle bevestiging was die ze nodig hadden.
Waar ligt Piratabus precies?
De plek ligt aan Platja de Migjorn, de lange zuidkust van Formentera, in de omgeving van Es Ca Marí. Dit is een rustiger deel van de kust, waar zandstroken worden afgewisseld door platte rotsen die zich uitstekend lenen voor een borrel bij zonsondergang.
Wat maakt de mojito hier zo beroemd?
De mojito geldt op het eiland als een van de beste die je kunt krijgen, gemaakt door bartenders die er jaren ervaring in hebben. Maar de faam komt niet alleen van het drankje zelf, ook van de setting. Je drinkt hem op de rotsen of in de duinen terwijl de lucht boven zee van goud naar roze en oranje kleurt.
Is er live muziek?
De sfeer werd vaak aangevuld met muziek, soms in de vorm van live percussie die het ritme van de golven leek te volgen, soms met een dj die rustige platen draaide. De muziek stond altijd in dienst van het grotere schouwspel van de zonsondergang en overstemde die nooit.
Wanneer kun je het beste komen?
Het einde van de middag tot in de avond is het gouden moment, wanneer de zon over open water in zee zakt. Kom ruim op tijd om een plek op de rotsen te bemachtigen. Buiten de drukste zomerweken, in het late voorjaar of de vroege herfst, voelt de plek het meest zoals hij bedoeld is.
Hoe kom je er?
De meeste bezoekers komen met een scooter of fiets over de weg langs Migjorn en leggen het laatste stukje te voet over het zand af. Aankomen over zee met een bootje is een geliefde en romantische optie, waarbij de tocht zelf onderdeel van het uitstapje wordt.
Kun je hier met de kaart betalen?
Reken op dit soort ongepretentieerde strandplekken niet vanzelfsprekend op pinnen of een goede verbinding. Neem voor de zekerheid contant geld mee, dan kom je nooit voor verrassingen te staan.
Bestaat Piratabus nog steeds?
De strandbar zoals hij decennialang bekendstond, kreeg te maken met veranderende regels rond de kustconcessies, en is in die vorm niet ongewijzigd gebleven. Het gevoel van een geheime, bohémien zonsondergangplek op Migjorn leeft op de plek voort, al kan de precieze uitbating per jaar verschillen. Informeer ter plekke naar de actuele situatie.
Piratabus is uiteindelijk minder een bar dan een ritueel, een manier om afscheid te nemen van de dag die Formentera tot iets bijna heiligs heeft gemaakt. Wil je verder duiken in het eiland, ontdek dan in de levendige badplaats Es Pujols waar het na zonsondergang doorgaat, en zet je reis in een breder perspectief met onze overkoepelende gids over de Balearen.
Bronnen en fotocredit
De foto komt van Wikimedia Commons (CC). Achtergrondinformatie uit publieke bronnen en reisgidsen over Formentera.
